________________
૧૧૦.
“પ્રકૃતિ–પરાવર્તનકારી નર્મદાના પ્રશાંત પ્રકૃતિ તીથ કરી હતી. સ્થાન, ગીતામંદિરના પ્રણેતા સ્વામીશ્રી વિદ્યાનંદજીના સદ્દભાવ સાથે “સત્યમદિર”નું નક્કી કર્યું હતું. અહીં વૈદરાજની વ્યવસ્થા અને સેવાના યોગથી વર્ષોઝંખી એકાંત આત્મસાધના કરતાં કરતાં, નર્મદાનાં નીરને નિહાળીને ઊંડા અંતરવહેણનાં નિઃસંગ નીરમાં ડૂબકી લગાવતાં લગાવતાં અને નિર્મળા નર્મદા શી નિર્મળ આત્મચેતનાની સરિતાને શુદ્ધાત્મ-વિશ્વચેતના-રૂપી સાગર ભણું વહાવતાં વહાવતાં તેમણે સં૧૯૪ના આ ચાતુર્માસ પૂર્ણ કર્યા. આ પ્રશાંત પ્રકૃતિતીર્થે તેમની રહીસહી નિમ્ન પ્રકૃતિનું પરાવર્તન કરવામાં ભારે કામ કર્યું. અહીંથી તેમને એવું તે આંતરસ્પર્શ થયો અને સંકલ્પ દઢ થયે કે ઉપસર્ગો યા પ્રલોભને આવે તે પણ શેષજીવન પૂર્ણ નિવૃત્તિલક્ષી–આત્મલક્ષી–એકાંતસાધનાલક્ષી બનાવવું.
આમ નર્મદાના નિર્મળ નીરે પરિશુદ્ધ, પરિવર્તિત અને પ્રબુદ્ધ થયેલી તેમની આત્મલક્ષી ચેતના-સરિતાની ધારા હવે કરનાળીના ચાતુર્માસ પછી શુદ્ધાત્મચેતનાના સાગર ભણી વહેવા લાગી; માર્ગના સ્થળે સ્થળે અને મન-વચન-કાયાના ગ-પ્રવર્તનની પળે પળે ઉત્તરોત્તર દઢ બનતી ગઈ. પિતે પૂર્વે સમાજ વચ્ચે વહેતી મૂકેલી માનવતાલક્ષી સર્વમુખી, સાર્વજનિક ઉપદેશધારા અને સમાજશ્રેયની રચનાત્મક પ્રવૃત્તિધારા તેઓ જનસમાજ વચ્ચે હેય ત્યારે ચાલુ તો રાખતા જ, પરંતુ પ્રકૃતિતીર્થ કરનાળીના ચાતુર્માસ પછી તેમાં આત્મલક્ષી પ્રશાંત જીવનની ચેતનાધારાનો નવો પ્રબળ પ્રવાહ ભળ્યો હતો. તેમના પૂર્વસંકલ્પને પ્રબુદ્ધ કરનારા આ નવા પ્રવાહની પ્રાપ્તિનું શ્રેય હતું પ્રકૃતિતીર્થ નર્મદાતટને. એટલે જ આવા તટ પર વસી ગયેલા પૂર્વ સાધકેની ઋષિવાણીએ ગાયું છે કેઃ
“उपत्वरे गिरीणां, संगमे च नदीनां, धियां विप्रो अजायत ।” १ (ગિરિવરોની ગુફાઓ–પર્વતની ઉપયકાઓ અને સરિતાઓના તટસંગમ પર વસીને સાધક જ્ઞાનવાન બને છે.) ૧ રદ
