________________
શ્રી પૃથ્વીચંદ્ર - અને ગુણસાગરનું સરલ - ચરિત્ર
પડ્યા. પછી સર્પના દંશથી મૂર્છિત થયેલી જાણી બાળાને ગારૂડીયંત્રના જાણકાર એક રાજકુમારે સિદ્ધ વિદ્યા વડે સજીવન કરી. રાજબાળાને વિમાનમાં બેસાડી બધા રાજકુમારો રાજાની પાસે આવ્યા. રાજકુમારી તેના પિતાને સોંપીને તેમણે પોતપોતાના પરાક્રમો કહ્યા. ચારેય રાજકુમારો રાજબાળાને પરણવા પરસ્પર વિવાદ કરવા લાગ્યા. રાજા ચિંતામાં પડી ગયો. એમના વિવાદને નિવારી શક્યો નહિ. ચારેય કન્યા માટે હકદાર હતા. લલિતાંગે વિદ્યાધરને મારી નાખ્યો હતો. બીજાએ જ્યોતિષ લગ્નથી વિદ્યાધરને બતાવ્યો હતો. ત્રીજાએ વિમાન બનાવીને બધાને વિદ્યાધર પાસે લઈ જવામાં સહાય કરી હતી. ચોથો મૃત રાજકુમારીને સજીવન કરનાર હતો. ચારે ય રાજકુમારો સમાન બળ અને રૂપવાળા હોવાથી ત્રણનું અપમાન કરીને એકની સાથે લગ્ન કરાવવાની રાજાની હિંમત ચાલી નહિ. રાજા ચિંતામાં પડી ગયો. આ હકીકત સાંભળી રાજબાળા મનમાં દુઃખી થઈને વિચારવા માંડી, “મારા રૂપને ધિક્કાર થાઓ જે રૂપમાં લોભાઈને આ ચારે ય ઉત્તમ રાજકુમારો વિવાદ કરે છે. જો કે મારું મન તો લલિતાંગ તરફ આકર્ષાયેલું છે છતા દુર્ભાગ્યવશ હું તેમને મેળવી શકું નથી અને પિતાનું પણ વિવાદ ટાળી શકતા નથી એટલે દુઃખી છે. આ આપત્તિમાં મરણ સિવાય કોઈ ઉપાય નથી. જો કે આત્મઘાત કરાય નહિ પણ ક્યારેક કરવો પડે.”
77
રાજકુમારી એ આ દુઃખમાંથી છુટવા પિતાને વિનંતી કરી, “પિતાજી, આપ વિષાદ ના કરો. આપ મને કાષ્ટ ભક્ષણ કરવાની રજા આપો કે જેથી આ આપત્તિમાંથી હું મુક્ત થઈશ અને રાજકુમારો ક્લેશ બંધ કરશે અને પોત-પોતાના વતન ચાલ્યા જશે.” રાજકુમારીની વાત સાંભળી રાજાએ મંત્રી સામે જોઈને કહ્યું મંત્રી તો એ જ કહેવાય જે રાજાને ચિંતાના સાગરમાંથી મુક્ત કરવા માર્ગ કાઢે. દુઃખી રાજાને જોઈને મંત્રીએ કહ્યું, “રાજબાળાને કાષ્ટ ભક્ષણ કરવાની અનુમતિ આપો. તેનું પરિણામ સારું આવશે. કન્યા અને વરને સુખ થશે અને તમારી ચિંતાનો પણ અંત આવશે.” રાજાએ નગર બહાર ચંદનના લાકડાની ચિતા ખડકાવી. રાજબાળા પણ સ્નાનથી પવિત્ર
