________________
સંયમ પ્રાપ્તિ માટેની ચાર સજ્જતાઓની વાત અહીં છે : દેહને વિષે મારાપણાની બુદ્ધિનો ત્યાગ, શ્રદ્ધા વડે પવિત્ર થયેલ વિવેક, વિભાવોમાં લઈ જાય તેવા સંગનું દૂરીકરણ અને સમશત્રુમિત્રભાવ.
શરૂઆતનું ચરણ છે દેહમાં મારાપણાની બુદ્ધિનો ત્યાગ. હું છું આનંદઘન આત્મા. અને મારા ગુણો છે જ્ઞાન, દર્શન, ચારિત્ર આદિ.
ભ્રમણામાં આથડવાનું આ કારણે થયું : જે હું નથી, તેમાં હું બુદ્ધિ થઈ; જે મારું નથી, તેમાં મારાપણાની બુદ્ધિ થઈ.
દેહમાં હુંપણાની બુદ્ધિ તે ભ્રમ. આત્મામાં હુંપણાની ધારણા તે શ્રદ્ધા. આ શ્રદ્ધાથી યુક્ત જાગૃતિ એ બીજું ચરણ.
આ જાગૃતિ, વિવેક આવતાં પરનો સંગ છૂટી જાય છે. આ ત્રીજું ચરણ.
અને છેલ્લું ચરણ છે સમશત્રુમિત્રભાવ. જોકે, આ શબ્દ સમશત્રુમિત્રભાવ - અત્યારની સાધનાની પ્રારંભિક અવસ્થાનો સૂચક છે. સાધનાના ઉપરના પડાવોમાં તો શત્રુ જેવું છે જ કોણ ?
આહ્લાદક સ્તુતિ છે પાર્શ્વનાથ પ્રભુનાં ચરણોમાં પેશ થયેલી : 'कमठे धरणेन्द्रे च, स्वोचितं कर्म कुर्वति; प्रभुस्तुल्यमनोवृत्तिः, पार्श्वनाथः श्रियेऽस्तु વઃ ॥'
કમઠ પરમાત્માના પરમ પાવન શરીર પર ઉપસર્ગોની ઝડી વરસાવે છે અને ધરણેન્દ્ર પ્રભુની ભક્તિ કરે છે; એ સમયે પ્રભુ સમવૃત્તિવાળા છે.
સમાધિ શતક
૧૭૩
