________________
એક સંત.
તેમની સાથે એક ઝોળી; જેને તેઓ કાયમ સાથે જ રાખે. કોઈ મુમુક્ષુ, પ્રવાસમાં એ ઝોળી ઉપાડવા માગે, તો પણ તેઓ ના પાડે. પોતે બેઠેલ હોય ત્યારે પણ તેમની જોડે જ એ ઝોળી પડેલી હોય.
એકવાર તેઓ બહાર ગયેલા – સ્નાનાદિ માટે અને ઝોળી તેમના આસન પાસે પડેલી. એક મહેમાન વન માટે આવેલ. તેને કુતૂહલ હતું કે ગુરુ ઝોળીમાં શું રાખે છે ? કેમ કોઈને એ ઝોળી અડકવા પણ દેતા નથી ? તેણે ઝોળી ખોલી. જોઈને તે સ્તબ્ધ થઈ ગયો : માણસની ખોપરી તેમાં હતી !
તે જોતો હતો ત્યાં જ સંત આવી ગયા. પેલાએ ક્ષમા માગી : ગુરુદેવ ! આપની આજ્ઞા વિના મેં ઝોળી ખોલી લીધી...
ગુરુ હસ્યા. કહે : કંઈ વાંધો નહિ. હવે પેલા ભાઈએ પૂછ્યું : પણ ગુરુદેવ ! માણસની ખોપરી આપે કેમ રાખી છે ?
સંતે કહ્યું : એકવાર હું સ્મશાનમાંથી પસાર થઈ રહ્યો હતો. ત્યાં આ ખોપરી મેં જોઈ. જોતાં જ મને થયું કે મારા શરીરની પણ દશા આખરે તો આવી જ થવાની છે ને ! તો પછી આ શરીરનું કોઈ સન્માન કરે કે અપમાન કરે, શો ફરક પડે છે ? પણ આ વાત સતત મારા મનમાં ઘૂમરાયા કરે એ માટે આ ખોપરીને - કો' અનામી માનવીની આ ખોપરીને હું મારી જોડે જ રાખું છું. ક્યારેક સહેજ અહંકાર ઉદિત થાય તો તરત એને જોઈ લઉં છું... અહંકાર ચૂર-ચૂર થઈ જાય છે.
સમાધિ શતક
/૧૦૫
