________________
૧૭૨
અને સંતાની દુનિયાએ દેશને-ભારતવર્ષને અને વિશ્વને શું શું નથી આપ્યું. એ સતાના સનાતન આદર્શો જેટલા જળવાય છે, તેટલી સુખની માત્રા આજે અસ્તિત્વ ધરાવે છે. એ આજ્ઞાઓની અવજ્ઞા કરી કરીને ભારતની ભવ્ય પ્રજા આજે દુઃખની ગર્તામાં ધકેલાઇ રહી છે. આમાં એવીડન્સ અને પ્રુફ્–મુદ્દા અને સાબિતિએની જરૂર રહેતી જ નથી. આ તે અનુભવાતી-દાહ પેદા કરતી વાત છે.
તપની પાછળ રહેલું છે મહાતેજ ‘ત્યાગ’નુ, કાઇપણ વસ્તુ પરત્વેના રાગના ત્યાગ વિના સમર્પણ અને ભેગ આપી શકાતા જ નથી.' સમણુ અને ભાગ ત્યારે જ ખીલે છે જ્યારે ત્યાગ હૈયામાં જામ થાય છે. નશ્વર પદાર્થની નાશવંતતા અને ક્ષણિકતા સમજાઇ કે શાશ્વતની શોધ થાય. નાશવંત પદાર્થો-પૈસા-દેહ અને ભોગપભોગના ત્યાગ-સમર્પણુ સદા સ્થાયીના સંચાગ કરી આપે છે. તેનું પ્રગટીકરણ કરે છે,
ત્યાગ એટલે પાંચ આપીને પંદર લેવાની વૃત્તિ નહિં. પાંચસો ખચીને પાંચ હજારની કીર્તિ મેળવવાની સસ્તી રીત નહિ. હું પણ સમાજમાં કાંઇક છું... એ બતાવવાનો અહંભાવ નહિ, પણ અસાર લક્ષ્મી અસ્થિર શરીર પરના માહ-મમતા એછા કરી સમાજ અને આત્માનું કલ્યાણ સાધવાની તીવ્ર મનેવૃત્તિ.
ત્યાગની યશોગાથા ભારતવમાં ગવાતી જ આવી છે, નિઃસ્વાર્થ ભાવ દેશ અને સમાજને ખાતર ભોગ આપનાર કાઇક ભામાશાહેા, વનરાજો, રક્ષકા, વસ્તુપાલ તેજપાલની યુગલ જોડીએ, ‘શાહ' બિરૂદના રક્ષકે સુવર્ણ શાહીથી ઇતિહાસને પાને અંકાયા છે.
