________________
૧૭૧ સાધક આસને દ્વારા દેહદમન અને ધ્યાનારૂઢ બની આત્મ શક્તિ પ્રગટીકરણ.
આ બારે પ્રકારના ત૫ કેવા પ્રકારની રાસાયનિક પ્રકિયા ઉભી કરે છે? તનમાં, મનમાં અને આતમમાં? સમાજને પણ કે સ્વચ્છ અને ઉર્ધ્વગામી બનાવે છે ? અર્થશાસ્ત્ર અને રાજ્યનીતિને કે સરસ વેગ આપે? એ પણ અવેલેકિન માગે છે. | સર્વજ્ઞ આજ્ઞા યુક્ત કોઈ પણ ક્રિયા ધમ–સામ્રાજ્યની સામ્રાજ્યને સુખી અને આબાદ બનાવે છે જ. જે ધમમાં તાકાત છે સાવય સુખ સર્જવાની, ભવ્યાત્માઓને અખંડઅનંત અવ્યાબાધ સુખ આપવાની, સુખ-શાંતિ-સમાધિ વિશ્વમાં જારી રાખવાની, તેને જ એક પેટભેદ છે “તપિધ”
બાહી તપ તે અર્થશાસ્ત્રને ભારે પૂરક છે જ, બેકારી, મેંઘવારી અને કૃત્રિમ ઉભી કરેલી તંગી-શોટેજ-ટાળનાર પણ છે જ. પણ મનને વિશાળ બનાવે છે. ડામાંથી થોડું આપવાની વૃત્તિ પેદા કરે છે. દાન ગુણને ખીલવે છે. ભેગેપભોગની અનાદિ વાસનાને બાળી ખાખ કરે છે. તે રીતે આત્માને ઉજવળ અને દેશને પણ દીપક બનાવે છે.
અને અત્યંતર તપ! ગુન્હાહિત માનવીના મનને પણ પલ્ટાવી નાંખે છે. તેનામાં સેવાના કેડ ઉભા કરે છે. સમાજને સાચા રૂપમાં સેવક બનાવે છે. દેશને વફાદાર નિતિમાન નર સજે છે. આત્મામાં અનેરૂં શૌર્ય પ્રગટાવે છે. વસ્તુના સત્ય સ્વરૂપને ઓળખી તેને પક્ષકાર બનાવે છે. એ રીતે પિતે પિતાના અસલી સ્વરૂપને ઓળખી તેનો પક્ષકાર બનાવે છે, એ રીતે તે પિતાના અસલી સ્વરૂપને ઓળખી સાચે સંત બની શકે છે.
