________________
ચિત્તને પરમ સમાધિ આપવાનું અને જાલિમ કર્મસત્તાને હઠાવવાનું મંગલ કાર્ય એક માત્ર ધર્મ જ કરે છે પણ ક્ષણિક સુખના મેહમાં મશગૂલ જીવને ધર્મની આ મંગલમયતા સમજાતી નથી. એવા જીવનું મૃત્યુ મહોત્સવરૂપ કયાંથી બની શકે? - જ્ઞાની અજ્ઞાની સહુ કોઈને જીવનમાં સંકુલેશ-અશાંતિના પ્રસંગે ઉપસ્થિત થાય છે. તેવા સમયે સમાધિ અખંડ રહે તે માટે તેમજ જીવનની જાજમ સંકેલતી વખતે અંતિમ આરાધનાના શકય સર્વ પ્રયત્ન આવશ્યક છે. હવા, પાણી, ખેરાક, કે જીવનની બીજી જરૂરીઆત કરતા પણ આવશ્યક છે. તે પ્રયત્નરૂપે ઉપકારી મહાપુરૂષોએ ઉત્તમવિચારે, ભાવનાઓ અને સ્વાધ્યાયાગની અમૂલ્ય ભેટ આપણી સામે ધરી છે એ વિચારો ભાવનાઓ અને સ્વાધ્યાયાગ ચિત્તને સંકલેશ મુક્ત કરી સુંદર સમાધિ અર્પે છે. વિષય કષાયની પરિણતિને ખાળવા, કર્મસત્તને હઠાવવા, ધર્મને પરમમંગલ સમજવા અને અખૂટ, અતૂટ સમાધિ ભાવને પ્રાપ્ત કરવા ધર્મશાસ્ત્રોને સ્વાધ્યાય અત્યાગી સામગ્રી પૂરી પાડે છે હંમેશ છેડા પણ સ્વાધ્યાયને, વાંચન, મનન અને તત્વચિંતનને કાર્યક્રમ ફીક્સ રાખવું જોઈએ. સ્વાધ્યાયને રસ ચાખે નથી ત્યાં સુધી જ આપણું મન બેચેની
વ્યાકુળતા અને વ્યગ્રતા અનુભવે છે. મનના એ ત્રિદેષને ટાળવા માટે સ્વાધ્યાય રામબાણ ઔષધ છે. એ સ્વાધ્યાય પાંચ પ્રકારે છે.
