________________
૧૫ વિવેક અષ્ટક
[૧૧૫
રહેતા (ચકવતી મહાભા સનકુમાર વગેરે) ઉચ્ચકક્ષાના સાધકને (આનુષંગિક ફળ રૂ૫) લબ્ધિઓ મળી જાય તે તેનું અભિમાન થતું નથી.
હવે જે કઈ સાધકને તેવા પ્રકારના નિમિત્તિથી ત્રાદ્ધિ-લબ્ધિઓમાં આસકિત કે અહંભાવ આવી જાય તો એ મહાત્મા આ લેકમાં કહ્યું તેમ વિવેક રૂપ પર્વતના અપ્રમાદ રૂપ શિખરથી નીચે પડે છે. લબ્ધિઓને ઉપયોગ કરે એ પ્રમાદ છે. કામના ઘરમાં પેશીને કામને મારનારા મહાત્મા સ્થૂલિભદ્રજી સાધ્વીજી બહેને વંદનાથે આવતા લબ્ધિને ઉપગ કર્યો એ બીના પ્રમાદ તરીકે સુપ્રસિદ્ધ છે.
આનો સાર એ આવ્યું કે ઉચ્ચ કક્ષાના સાધકેમાં પણ જે સાધકને વિષયેચ્છા આદિ રાજસ-તામસ ભાવની ઈચ્છા અને લબ્ધિઓ વગેરેની ઈચ્છા (આસક્તિ કે અહંકાર) રૂપ સાત્વિક ભાવની ઈચ્છા એ ત્રણ ઈચ્છાઓમાંથી કઈ પણ ઈચ્છા થઈ જાય તેનું અધઃપતન થાય છે. જે સાધક આ ત્રણે ભાવો પ્રત્યે ઉદાસીન બની કેવળ શુદ્ધચૈતન્ય ભાવને જ ઈચ્છે છે તે આગળ ધપે છે.'
આ જ વિષયને પાતંજલ યોગશાસ્ત્રમાં વિષય
