________________
સમ્યગ્દર્શનની પ્રાપ્તિને ઉપાય
૩૭"
આત્મા જડસ્વરૂપ બની જાય. એમ થતાં તે આત્માની સત્તાને જ નાશ થઈ જાય એ દેશ આવે. પરંતુ આત્મા પર દ્રવ્યમાં તન્મય થતું નથી, પરરૂપ બનતું નથી, માટે આત્માને શરીરાદિ-પરદ્રવ્યને કર્તા કહેવા અનુચિત અને મિથ્યા કથન છે. ચેતન અને જડ સર્વે દ્રવ્યો તિપિતાનું કાર્ય સ્વતંત્ર પણ કરે છે, એક દ્રવ્ય અન્ય દ્રવ્યનું કાંઈ પણ કાર્ય કરે નહિ એ વસ્તુસ્વાતંત્ર્યને ધ્રુવ સિદ્ધાંત છે. કર્તાકર્મ પણું અથવા પરિણામ-પરિણામીપણું એક દ્રવ્યમાં જ હેય, ભિન્ન ભિન્ન દ્રવ્યમાં ન હોય.
પરમતત્વજ્ઞ શ્રીમદ્ રાજચંદ્રજી કહે છે
જીવની ઉત્પત્તિ અને રેગ, શેક, દુખ, મૃત્યુ દેહને સ્વભાવ, જીવ–પદમાં જણાય છે.”
અર્થાત-આત્મા સદા શાશ્વત હેવાથી અનુત્પન્ન છે, પરંતુ જ્યારે તે આત્મા ન દેડ ધારણ કરે છે ત્યારે તે દેહની ઉત્પત્તિ થઈ તેને જીવની ઉત્પત્તિ માને છે. રૂપી ઈદ્રિયવાળા વિજાતીય નર-નરકાદિ વિભાવ વ્યંજનપર્યાયને નાશ થાય છે. અર્થાત્ શરીરને નાશ થયે તેને પિતાનું મૃત્યુ માને છે. તે પ્રમાણે શરીરમાં રેગાદિ થાય
છે તેમને આત્મામાં થયાં માને છે. આ અનાદિનું અગ્રહીતમિથ્યાત્વ ચાલ્યું આવે છે. એ મિથ્યાત્વભાવ જ્યાં સુધી રહ્યો છે ત્યાં સુધી સ્વરૂપને ઓળખું કહેવાય નહિ
સ્વરૂપને સમજ્યા વિના અનંત-અનંત જન્મ-મરણ
