________________
(૩૭)
સંધાન સ્થાન દ્રવ્ય વિષયનું પહેલું છે, અને પછીનું ભાવ વિષયનું છે અથવા ભાવ સ્થાન જે કષાયોનું સ્થાન છે, તે અહીં તેવું કારણકે તેઓને જ જીતવાપણાને અધિકાર છે.
પ્રશ્ન – તેઓનું કયું સ્થાન છે કે જેને આશ્રયીને તે થાય છે.
ઉત્તર– શબ્દાદિ વિષને આશ્રયીને તે થાય છે તે
બતાવે છે. पंचाट कामगुणेसु य, सहकरिसरसरूव गंधेलु । जस्स कासाया वदति, मूलढाणं तु संतारे नि. गा.
અહીં ઈચ્છા અનંગ રૂપ જે કામ છે. તેના ગુણેને આશચી ચિત્તને વિકાર છે, તે બતાવે છે. તે વિકારે શબ્દ સ્પર્શ–રસ-રૂપ–ગંધ-એમ પાંચ છે–તે પાંચે વ્યસ્ત અથવા સમસ્ત-વિષય સંબધી જે જીવનું વિષય સુખની ઈચ્છાથી અપરમાર્થને દેખનાર સંસાર પ્રેમી જીવને રાગ દ્વેષ રૂપ અંધકારથી આંખનું તેજ હઠી જવાથી સારા-માઠા પદાર્થ પ્રાપ્ત થતાં કષાયે થાય છે તે મૂળનું સંસાર ઝાડ થાય છે તેથી શબ્દાદિ વિષયથી ઉત્પન્ન થએ કષાયે સંસાર સંબંધી મૂળ સ્થાન જ છે.એને ભાવાર્થ આ છે કે રાગ વિગેરેથી ડામાડેળ થએલ ચિત્તવાલે જીવ પરમાર્થને ન જાણવાથી આત્માને તેની સાથે કંઈ સંબંધ નથી છતાં વિષયને આત્મા
