________________
(૧૭)
ત્રણે કાળમાં જગત વિદ્યમાન છે. એવું જે માને તે મુનિ જાણવા અને તે ત્રણે કાળનું જ્ઞાન જેને હેય તે સર્વજ્ઞ તીર્થકર છે. તેમણે કહ્યું છે. તેઓએ અનેકવાર પિતાના પૂન્ય બળથી ઉંચ ગેત્રિ વિગેરે મેળવ્યું છે. અથવા પ્રકર્ષથી અથવા પ્રથમથી જ્ઞાન પ્રાપ્ત થતાંજ બધા જીવે પિતાની ભાષામાં સમજે તેવાં વચન વડે તેમણે ઉપદેશ કર્યો છે. તે કહે છે. '
છે અનેઘ-ઘ બે પ્રકારે છે. દ્રવ્ય એઘ તે નદીનું પૂર વિગેરે છે. અને ભાવ ઘ તે આઠ પ્રકારનું કર્મ અથવા સંસાર છે. તે આઠ કર્મથી સંસારી જીવ અનંત કાળ ભમે છે. તે એઘને જ્ઞાન દર્શન અને ચારિત્ર રૂપી વહાણમાં બેઠેલા મુનિઓ તરે છે. અને જેઓ નથી તરતા તે અને. વંતરા છે, અર્થાત્ જેઓ મુનિ ધર્મ પાળે છે. તેઓ તરે છે. અને જે તે ધર્મને છોડી વિષયના લાલચુ અને છે, તે જનેતર અથવા જેનમાં પતિત સાધુ છે. તેઓ જ્ઞાન વિગેરે ઉત્તમ વહાણથી ભ્રષ્ટ થવાથી તરવાને ઉદ્યમ કરે તે પણ સંસાર તરવા સમર્થ થતા નથી. તેજ સૂત્રમાં કહ્યું છે
ના શો તત્ત, જે સંસાર તરતા નથી તે અતીરંગમાં છે, એટલે તર તે સંસારને પાર તેની પાસે જવું. તે તીરગમા છે.
