________________
૧૫
રમાં માતંગનો વેશ લઈ રહ્યા, કારણકે માતંગી વિદ્યાને સાધવામાં માતંગીનું પાણગ્રહણ કરવું પડે છે. પછી ત્યાંના ચંડાળાએ પૂછ્યું કે તમે કોણ છે અને કયાંથી આવે છે. તેઓએ કહ્યું કે અમા૨ પિતાજી સાંકેતપુરના મ્લેચ્છ રાજા તેણે અમને કાઢી મૂક્યા છે, તેથી ચંડાળાએ હર્ષથી ત્યાં રાખ્યા અને પિતાની પુત્રીએ પરણાવી. મોટે ભાઈ મેઘરથ તે બ્રહ્મચર્ય પાળી પોતાની સ્ત્રીની સહાયથી એક વર્ષમાં વિદ્યા સાધી રહ્યો; પણ હાને ભાઇ વિઘુમ્માલી તો ચંડાળણમાં આસક્ત થઈ વિદ્યા સાધી શકે નહિ. મેઘરથે આવી પિતાના ભાઈને પૂછ્યું કે તું વિદ્યા સાધી રહ્યો કે નહિ? તેથી તેણે પોતાની સર્વ હકીકત ભાઈને કહી મેઘરથે કહ્યું કે અરે મૂર્ખ ! પ્લેચ્છ સ્ત્રીના સંગથી તારા આત્માને કેમ દુષિત કર્યો ! વિદ્યુમ્માલીએ કહ્યું કે હે ભાઈ! મારો અપરાધ ક્ષમા કરી એક વરસ પછી મને તેડવા આવજે, હું કામને વશ કરી વિદ્યા સાધીશ. પરંતુ વિદ્યુમ્માલી ફરીથી કામને વશ રહેવાથી વિદ્યા સાધી શકશે નહિ. એક વરસ પછીથી મેઘરથે આવી પૂછયું કે તે વિદ્યા સાધી ? ત્યારે તેણે પિતાની હકીકત સર્વ કહી. મેઘરથે જાણ્યું આ ચંડાલણું ઉપર અત્યંત અનુરક્ત છે માટે તે ઘેર નહિ આવે એમ ધારે તે પોતાને સ્થાનકે ગયે. વિદ્યુમ્માલી ચંડાલણીમાં આસક્ત રહ્યા છતે ચંડાલ સંબંધી નીચ કાર્યો કરવા લાગ્યો અને તેને દાસ થઈ રહ્યો, ત્યાં મૃત્યુ. પામી નરકે ગયે.
માટે હે પ્રિયા ! તે વિદ્યુમ્ભાલીની પેઠે હું સંસારમાં આસત નહિ રહું.
જબૂકુમારના આ વચન સાંભળી કનકસેના નામની સ્ત્રીએ કહ્યું હે પ્રિયતમ ! તમે શંખ ધમનાર કણબીની જેમ લેભી ન થાઓ ?
શાળી નામના ગ્રામને વીશે કણકુટ નામને એક કણબી,
