________________
આઠ પ્રકારનાં કર્મ તેની એકસોટ્ટાવીશ પ્રકૃતિ. ૧૯ ઉત્કૃષ્ટપણે સર્વ રૂપી દ્રવ્યને દેખે તેનું જે આવરણ તે અવધિ જ્ઞાનાવરણ
મતિજ્ઞાન. સુતજ્ઞાન, અવધિજ્ઞાન, સમીતીને હાય અને મિથ્યા દ્રષ્ટિને હોય તે મતિ અજ્ઞાન, સુત અજ્ઞાન અને વિભંગ જ્ઞાન કહેવાય.
૪ મનપર્યવજ્ઞાન=મનચિતનાનુગત પરિણામ. આત્માએ કરી વસ્તુ ચિંતવનને વિષે વાપર્યા જે મન તેનું જાણપણું એટલે અહીદ્વીપમાં રહેલા સંજ્ઞી પંચેંદ્રિ જીવના મને ગત ભાવનું જાણવું તેને મનપર્યવજ્ઞાન કહે છે. તેના બે ભેદ છે (મનુષ્ય સંયતને જ થાય)
૧ રજુમતિ=સામાન્ય પણે જાણવું એટલે પારકાના મનના સામાન્ય વિચારે જાણે તે પ્રતિ પાતીને ઓછું શુદ્ધ છે.
૨ વિપુલ મતિ=વિસ્તિર્ણ પણે ઘણું પર્યાય એટલે ભાગને જાણે જેમકે કોઈ માણસે મનમાં ઘડે ચિંતા હોય તે લાવવાનું કે મુકવાને ચિંતવ્યું છે એટલું જ રૂજુમતિ જાણે અને વિપુલ મતિ તે. ઘડે એક ચિતવે છે તે દ્રવ્યે તાંબાન, રંગ રાતે મણ પાછું માય તે. અમુક ગામમાં અમુક કારીગરે બનાવેલ વગેરે વિશેષ પ્રકારે પારકા મનની વાત જાણે અપ્રતિપાતી ( આવેલું જાય નહીં) વિશેષ શુદ્ધ છે.
રૂજુમતિવાળે મનુષ્ય તિર્ણ અઢીદ્વિપ લગે અને
