________________
૩૪ ]
[ શીલધર્મની કથાઓ-૧. લગ્નમાં હસ્તમેળાપ વખતે બોલાતા મંત્ર-ગાત્મને ર શરમ સંયમ, કાતે પ્રાન હંધામ -અર્થાત્ તારી સાથે મારે આત્મા ડું છું અને તારા પ્રાણ સાથે મારા પ્રાણને જેડું છુંએ મંત્રને માત્ર મંત્રરૂપે ન રહેવા દેતાં તેઓએ જીવનમાં તેને વિનિયોગ કરી બતાવ્યું હતું. રાજા રાણી બંનેને એક બીજા પ્રત્યે અપૂર્વ રાગ હતે. એક બીજા વચ્ચે એવી તે પ્રીતિ કે બેમાંથી કઈ પણ એક પળને વિયેગ સહન ન કરી શકે.
ભાગ્યયોગે રાણીને અસાધ્ય રોગ લાગુ પડ્યો અને અનેક દાસ-દાસીઓ હેવા છતાં રાજા પોતે ચોવીસે કલાક રાણની શુશ્રષા કર્યા કરે. રાણને દર્દીની જે વેદના થતી, તેનાથી અનેકગણું વેદના રાજાને રાણીનું દુઃખ ન જોઈ શકવાને કારણે થતી. આમ બેલતાં સુજાતા કેમ જાણે એ દશ્ય પોતે પ્રત્યક્ષ જોઈ રહી હોય તેમ ગળગળી અને અસ્વસ્થ બની ગઈ. આંખે મીંચી તે એકાદ પળ માટે ચુપ થઈ ગઈ અને તેની ચક્ષુમાંથી મોતી જેવાં અશ્રુબિન્દુ ટપકી પડ્યાં. આ દશ્ય જોતાં બંને ભિક્ષુઓની પાંપણે પણ ભીની થઈ ગઈ
થડીવારે સ્વસ્થતા પ્રાપ્ત કરી સુજાતાએ કહ્યું : એક ગીની સહાય વડે માત્ર રાજા અને રાણી સિવાય અન્ય કેઈ ન જાણે તેમ પરકાયાપ્રવેશની વિદ્યા દ્વારા રાજાના જીવાત્માએ પિતાની શાંતિ અર્થે રાણીના શરીરમાં પ્રવેશ કર્યો અને રાણીના જીવાત્માએ રાજાના શરીરમાં પ્રવેશ કર્યો. કાયામાં પલટે ન થયે પણ કાયામાં રહેલા આત્મારૂપી માલિકે પલટાઈ ગયા.
