________________
૧૨ ]
[ શીલધર્મની કથાઓ-૧. પડેલાં હતાં. શરીરને જન્મ જ વાસનાઓમાંથી થયો છે. માતા-પિતાનાં મન અને શરીર વિકારી ન હોત તો બાળકના શરીરનો સંભવ જ ન હોત. માતા-પિતાઓનાં શરીર પણ તેમના માતાપિતાઓના વિકારોને લીધે જ ઉત્પન્ન થયાં છે. આમ વિકાની પરંપરામાંથી જ જે શરીરરૂપી સાધન જન્મ થાય છે, તેને વાસનાનો વેગ પ્રદીપ્ત થાય તેવાં નિમિત્તે મળે તે વિષયવાસના જાગી ઊઠે છે. આમ બનવું સહજ અને સ્વાભાવિક હોવા છતાં, શરીર આત્માનું નિવાસસ્થાન છે, અને આત્માની અનંત શક્તિના કારણે શરીરને નિર્વિકાર બનાવવું શક્ય છે, એટલું જ નહિ પણ નિર્વિકાર 'સ્થિતિ પ્રાપ્ત કર્યા પછી તે સ્થિતિમાં દઢ રહી શકવું પણ અશક્ય નથી જ.
નિમિત્ત કારણથી સાવચેત રહેવું અત્યંત જરૂરી છે, કારણ કે નિમિત્તે કારણે પણ ઉપાદાન (મૂળ)ના ઉત્તેજક છે. લક્ષ્મણ સાધ્વીને ચકલા-ચકલીની મૈથુનક્રિયા જોઈ વિષયવાસના જાગી અને આસક્તિ ઉત્પન્ન થઈ. આસક્તિના કારણે જડતા આવે છે, અને જડતા માનવીને પતનના માળે લઈ જાય છે.
લક્ષ્મણે સાધ્વી પછી વિચારવા લાગ્યાં: “સુધાને શાંત કરવા માટે આહારપાણીના ઉપયોગમાં પાપ નથી, તેમજ કુદરતી રીતે શરીરમાં ઉત્પન્ન થતી હાજતે-લઘુશંકા, વિડીશંકોનું નિવારણ કરવામાં પણ દોષ નથી, તે પછી આ વિષય એ પણ ઍક પ્રકારની હાજતે નથી તે શું છે? સંયમપૂર્વક ચાલે, રહે, ઐસે, સૂવે, સેંજન કર અને બોલે
