________________
૨ ]
[ શીલધર્મની કથાઓ-૧. જેવા પણ કહેવામાં આવે છે. સાપ જેમ એકદષ્ટિ હોય છે, તેમ ભિક્ષા માગવા જનાર સાધુની પણ સંયમ તરફ એક દષ્ટિ રહે છે, તેમજ સાપ જેમ દરની આજુબાજુની જમીનને અડક્યા વિના અંદર પેસે છે, તેમ સાધુઓ પણ અન્નને સ્વાદ માટે મેંમાં મમળાવ્યા વિના ખાય છે, એટલે અપેક્ષાએ સાપ જેવા પણ કહેવાય છે. જૈન સાધુ મનનશીલ હોવાથી મુનિ કહેવાય છે, ક્ષમાશીલ અને અક્રોધી હેવાથી શાન્ત કહેવાય છે, ઈન્દ્રિયેનું દમન કરતા હોવાથી દાત કહેવાય છે અને એક સ્થાને સ્થિર ન રહેતાં વિચર્યા કરનારા હવાથી ચરક પણ કહેવાય છે. પાપને સર્વ પ્રકારે ત્યાગ કર્યો હોવાથી પરિવ્રાજક, બાહ્ય અને આત્યંતર મંથિઓ વિનાના હોવાથી નિગ્રંથ, સંસારને તરી સામે કિનારે જવા ઈચ્છતા હોવાથી તીરાથી અને હિંસાદિમાંથી નિવૃત્ત થયેલા હોવાથી વિરત પણ કહેવાય છે.
આવા સુત્રત મુનિરાજ એક દિવસે માસખમણને પારણે ગોચરી અર્થે નીકળી પડયા. પારણું કર્યા પછી બીજા દિવસથી જ પાછી એક માસના ઉપવાસની તપશ્ચર્યા શરૂ થવાની હતી, એટલે મુનિરાજે વિચાર્યું કે આહારની કઈ પૌષ્ટિક વસ્તુ નેચરીમાં મળે તે ઠીક. છેલ્લા પારણા વખતે ચેસઠ દ્રવ્યયુક્ત કૌશાંબીના સુપ્રસિદ્ધ સિંહકેશર લાડુને સ્વાદ કર્યો હતો, જેની સુગંધ અને સ્વાદ મુનિરાજની દાઢમાં રહી ગયા હતા. - બધી ઈન્દ્રિયામાં સૌથી વધારે બલવાન અને અદમ્ય ઈન્દ્રિય તે જીભ છે. આ જીભ અનેક અનર્થોનું મૂળ છે.
