________________
૨૬. શીલ અને ધ ]
[ ૨૬૯
અને માળા નમાયાં મની માતાને સ'ભારી સભારી. ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડતાં હતાં, અને ચંદનને લાગ્યું કે જો આ પ્રસગે તે પોતાના મગજની સમતુલા ગુમાવશે તેા બાળકાના દુઃખના પાર રહેશે નહી. પછી તા, પરિસ્થિતિ પર કાબૂ મેળવી ભાગ્યમાં લખ્યુ હાય તે કદી મિથ્યા થતું નથી એમ વિચારી ચંદન પુત્રાને લઈ ખીજા ગામે ચાલ્યા ગયે.. પુરુષ અને સ્ત્રીમાં કુદરતી ભેદ છે અને ખનેના કાર્ય પ્રદેશ. ભિન્નભિન્ન હાવા છતાં આત્મારૂપે એક હાવાથી એકબીજા એકબીજાના ધર્મ બજાવી શકે એવી શક્તિ દરેક પુરુષ અને શ્રીમાં રહેલી જ છે. પુરુષ, પુરુષ રહીને સ્ત્રીનું કાય જેમ. કરી શકે, તે જ રીતે સ્ત્રી, શ્રી રહીને પુરુષનુ` કામ પણ કરી શકે. પતિ-પત્ની એકબીજાના અર્ધા અંગ જેવાં ગણાય. છે, તેમાં મુખ્યત્વે આ જ તત્ત્વ રહેલું છે. અલમત્ત, મહાત્યાગ અને સંયમ વિના આ શક્તિના વિકાસ નથી થઈ શકતા. સ્થૂલ દ્વેષ્ટએ ચંદન ખાળકાના પિતા હતા અને સૂક્ષ્મદૃષ્ટિએ તે તેની માતા બની ગયેા. પુરુષ અને સ્ત્રી આખરે તા ધમ અને શીલના પ્રતિકરૂપે છે અને ધર્મ તથા શીલ . એ અને તે એક જ અથવાળા શબ્દના એ ભિન્નભિન્ન પર્યાય છે. ધમ વિના શીલ ન હાઈ શકે, શીલ વિના ધમ ન ડાઈ શકે. માતા પેાતાના માળકેાની જે સંભાળ અને કાળજી રાખે, તે કરતાં વિશેષ કાળજી અને સભાળ ચંદન અને માળકોની રાખતા હતા. ખાળકાને માતાની જરા પણુ. ઉણપ ન લાગે, તે ચંદનનું જીવનધ્યેય અની ગયુ.
