________________
૨૫. યોગ અને ગ ].
[ ૨૫૫ એક દિવસ નંદિષેણ મુનિ છઠ્ઠના પારણે ગેચરી લેવા જઈ રહ્યા હતા. અખંડ બ્રહાચર્ય અને તપના તેજથી તેની કાયા કામદેવની માફક શેભતી હતી. ચાલતા ચાલતા મુનિરાજ
જ્યારે એક ભવ્ય પ્રાસાદ નીચેથી પસાર થઈ રહ્યા હતા, ત્યારે તેની અટારી પર તે પ્રાસાદમાં રહેતી રાજગૃહની સૌથી પ્રસિદ્ધ નતિકા દેવદત્તા દંતધાવનની ક્રિયા કરી રહી હતી. રાજગૃહના વિલાસી લોકે આ નતિકાના અભિનય, નૃત્ય અને સંગીતકળા પર મુગ્ધ હતા. લેકે તેના સૌદર્ય પાછળ ગાંડા હતા, પણ દેવદત્તાએ દેહજન્ય ભેગેથી અલિપ્ત રહેવા માટે પોતે જ પોતાના સંબંધમાં ઈરાદાપૂર્વક એક એવી ખોટી વાત ફેલાવી હતી કે તે વિષકન્યા છે, એટલે જે કઈ તેને સ્પર્શ કરશે તેનું ત્યાં ને ત્યાં જ મૃત્યુ થશે.
દેવદત્તાએ અટારી પરથી નીચે ચાલ્યા જતા મુનિરાજને જેયા અને તેના હૃદયમાં જીવનમાં પ્રથમવાર અકથ્ય ભાવે જાગ્યા. માનવહૃદયમાં પ્રીતિ કઈ રીતે અને શા માટે એકાએક ઉત્પન્ન થઈ જાય છે, તેના કારણની ખબર નથી પડી શકતી; પણ ઘણી વખત ને કલ્પી શકાય એ કઈ અગમ્ય હેતે બે વ્યક્તિઓને જોડી દે છે. મુનિરાજના તેજ અને કાંતિથી દેવદત્તા અત્યંત પ્રભાવિત થઈ અને પોતાની દાસીને મુનિરાજને ગોચરી અર્થે બોલાવી લાવવાની આજ્ઞા કરી.
મુનિરાજ દાસીની પાછળ પાછળ રસોડામાં આવ્યા અને ધર્મલાભ આપી પાડ્યાં નીચે મૂક્યાં. મુનિરાજ પણ નતિકાનું સૌન્દર્ય જેઈ વિચારવા લાગ્યા કે માનવકની સ્ત્રીમાં પણ
