________________
૨૫. યાગ અને ભાગ
ભગવાન મહાવીરના રાજગૃહના વર્ષોવાસ દરમ્યાન અનેક પુરુષોએ દીક્ષા લીધી, તેમાં રાજગૃહીના રાજવી શ્રેણિકના પુત્ર નક્રિષણ પણ એક હતા.
નંદિષણના ઉછેર મહાવૈભવપૂર્વક એક રાજકુટુ ખમાં થયા હતા, અને રાજમહાલયેામાં તે પાણી માગતાં દૂધ. મળતું હાય છે. પરન્તુ ભગવાનની દેશના સાંભળી તેને સ ંસાર પ્રત્યે અભાવ થયા અને વૈરાગ્યની સાચી ભૂમિકા સિદ્ધ કર્યા વિના સાધુધમ અંગીકાર કરી લીધા. જે વૃત્તિ આત્માની અનેલી હાતી નથી, તે વૃત્તિને અંગીકાર કરી લેવામાં જોખમ છે. આમાં આવી વ્યક્તિનું અધઃપતન થવાના ભય રહે છે, અને તેની ખરામ અસર સમગ્ર સમાજ પર થાય છે. દીક્ષાત્યાગ વૈરાગ્ય—આ બધી વસ્તુઓ તેા ઉત્તમેાત્તમ છે, પણ તેને અપનાવનાર સ્ત્રીઓ અને પુરુષા જો એ ભૂમિકા માટેની લાયકાત ન ધરાવતાં હાય, તે એવા સાધુએ અને સાધ્વીએમાં સાધુતાનું તત્ત્વ જોવાનું ભાગ્યે જ મળે. ભેાગમાંથી મુક્ત બની ત્યાગધના સ્વીકારમાં, ત્યાગમાગ માટેની સાચી ભૂમિકાના બદલે માત્ર દૂધના ઉભરાની માફક આકષણ જ હાય, તા એવા ત્યાગમાગે પણ એક નવા પ્રકારના સંસારની રચના થાય છે. એ ભાગમાં ન હૂકે તે પશુ સિદ્ધિ ક્રીતિ અને પ્રશંસાના મેહમાં ડૂબી જાય. સંસારમાં માનવાનુ
