________________
૨૧૪ ]
[[ શીલધર્મની કથાઓ-૧. પ્રાપ્તિ થઈ, અને બાળકનું નામ મનનાથ રાખ્યું. ગૃહસ્થાશ્રમ ભેગવતાં છતાં મત્યેન્દ્રનાથ તેની તમામ યૌગિક ક્રિયાઓ કરતા. એ વખતે તેમને વિચાર પણ આવતો કે આ કાદવમાંથી હવે નીકળી જવું જોઈએ, પણ તિત્તમાએ તેની આસપાસ એવી માયાજાળ પાથરી દીધી હતી કે તેનાથી તેમ કરવાનું શક્ય જ ન બને.
તિલોત્તમાનું સૌન્દર્ય અપૂર્વ હતું, અને તેનામાં નારીત્વની આદર્શવાદભરી પવિત્રતા પણ હતી. જેવી તેનામાં માદકતા હતી તેવી જ શીતળતા પણ હતી. મત્યેન્દ્રનાથે તિલેમામાં તેના આત્માને ડેલાવનાર એવી સૌન્દર્યની પ્રતિમા જોઈ અને સ્વર્ગલેકમાં તેના હૃદયને ડોલાવનાર એવા દેવથી વંચિત રહેલી તિલેમાને, સ્ત્રીને સ્ત્રીત્વની સફળતા મત્યેન્દ્રનાથના પ્રેમ-પરિતૃપ્ત હૈયામાંથી મળી ગઈ. બંનેએ અરસપરસ એક બીજાના આત્માને ઓળખી લીધા. મત્યેન્દ્રનાથ વાસનાના વિરોધી હતા અને તિલોત્તમા સાધનાની વિરોધી હતી, પરંતુ પ્રેમદેવતાએ બંને ભિન્નભિન્ન અસ્તિત્વને એકરૂપ બનાવી દીધાં. ગ, લેગ અને ત્યાગમાં રહેલી શક્તિ કરતાં પ્રેમની શક્તિ વધી જાય છે. બંનેના સુખની કોઈ સીમા રહી નહીં. તિલત્તમ સ્વર્ગના સુખને ભૂલી ગઈ અને મત્યેન્દ્રનાથ સાધનાના આનંદને વીસરી ગયા. ભિન્નભિન્ન પ્રકારના બે રંગે એકઠા મળતાં તેમાંથી ત્રીજા પ્રકારને જ રંગ ઉત્પન્ન થાય છે, તેવું જ કઈક તેઓના જીવનમાં બન્યું. મીનનાથના જન્મે એક બીજાની પકડ મજબૂત
