________________
૨૦. વેદના અને મુક્તિ ]
[ ૧૯૩
મૃત્યુનું દુઃખ સ્ત્રીઓ માટે અસહ્ય છે. લગ્ન જીવનમાં પતિના પ્રાણ-આત્માએ જ પત્નીના સ્વયંપ્રાણુ-આત્મા બની જાય છે, એટલે વિધવા સ્ત્રી માટે પતિ વિનાનું જીવન એક પ્રકારના નર્કાગારરૂપ બની જાય છે. આપ મને આશીર્વાદ આપે જેથી પતિના શખ સાથે મારા જીવનના અંત લાવી આ અસહ્ય દુઃખ અને પરિતાપમાંથી મુક્ત બનું.'
·
ચેાગીએ કહ્યું : એન ! દુ:ખ અને મુશ્કેલીઓને સામના કરવાની અશક્તિના કારણે આપઘાતના માર્ગે જઈ જે માનવી જીવનના અ'ત લાવે છે, તેના ભાગ્યમાં નવા જન્મે એ જ દુઃખા અને મુશ્કેલીએ પાછાં સામે આવી ઊભાં રહે છે. એક જીવનના જ્યાંથી અંત આવે છે, ત્યાંથી જ અન્ય જીવનની શરૂઆત થાય છે. દુઃખથી દૂર નાસી જવાને બદલે દુઃખનાં કારણે। સમજી પુરુષાર્થીના માર્ગે તેને દૂર કરવાના પ્રયત્ન કરવામાં જ માનવજીવનની શાલા છે. સ`સાર અને જીવન વિષેનુ' સત્ય જે માનવી સમજે છે, તે ઉદયમાં આવેલાં કર્માને વેદન કરવામાં ખિન્નતા નહીં પણ પ્રસન્નતા અનુભવે છે. તારા પતિ પ્રત્યેના પ્રેમ નહી. પણ માહ તને આત્મહત્યાના પંથે લઈ જાય છે. માહદશાના નશા જગતના કોઈ પણ પદાર્થના નશા કરતાં વધુ ભયંકર અને ખતરનાક હાય છે. શુદ્ધ પ્રેમ હોય ત્યાં પ્રેમનું સ્વરૂપ વ્યાપક બનતું જાય છે. અમુક પાત્રમાં જ કેદ થયેલેા પ્રેમ જો વિસ્તૃત અને પ્રેમ માત્ર આભાસ છે, અર્થમાં તે માહનું એક
વ્યાપક ન બનતા હાય તા તેવા એક પ્રકારના ભ્રમ છે અને સાચા
૧૩
