________________
[ શીલધર્મની કથાઓ-1. પિતે જ નિમિત્તરૂપ હતી તે જાણતાં તેનું કમલ હદય દ્રવી ઊઠયું. હાથીને પ્રતિબોધતાં તેણે કહ્યું: “અરે જીવ! સાત સાત ભવથી મારી પાછળ તું ભટકી રહ્યો છે, પણ સંસારના તમામ પ્રકારના ભેગે ક્ષણભંગુર અને નાશવંત છે તેનું તને ક્યારે ભાન થશે? ઈન્દ્રિયજનિત સુખ મેહરૂપી દાવાનલની વૃદ્ધિ કરવામાં ઇધન સમાન છે અને ભવિષ્યમાં દુઃખની પરંપરાના કારણરૂપ છે. આ બાબત તારા પાછલા ભાના અનુભવ પરથી સમજાઈ જવી જોઈએ, માટે હવે તે તારા ચિત્તને સ્થિર બનાવી આ પ્રવૃત્તિમાંથી મુક્ત થઈ જા. સંસાર અને મુક્તિ વચ્ચેનું અંતર બહુ મોટું નથી. ચિત્તનું વિષયોમાં ભટક્યા કરવું એનું જ નામ સંસાર છે અને જે ચિત્ત વિષયેમાંથી પાછું ફરી આત્મધ્યાનમાં જ અનુરક્ત બને તેનું જ નામ મુક્તિ છે.”
સુનંદાના ત્યાગ, તપ અને સંયમની અસર રૂપસેનના જીવવાળા હાથી ઉપર થયા સિવાય ન રહી. કારણ કે તેને સુનંદા પ્રત્યે અત્યંત અનુરાગ હતે. હાથીને પણ તે જ વખતે જાતિસ્મરણ જ્ઞાન થયું અને તેની આંખમાંથી આંસુની અવિરતધારા ચાલુ થઈ. તેના સાતે જે તેની દષ્ટિ આગળ તાદશ થયા અને હાથીએ સ્વતી સુનંદા સાધ્વીને નમસ્કાર કર્યા. પછી તે હાથી પશ્ચાત્તાપ કરતે પિતાના મનમાં ચિંતવવા લાગેઃ “ભવ્ય સાધ્વીજી! પ્રેમી અને પુત્ર તરીકેના તમારી સાથેના મારા સંબંધે ક્ષણિક અને કલ્પિત હતા, પણ આજે ગુરણી બની મને જે ઉપદેશ આપે તેથી મારું જીવન્ટ ધન્ય બન્યું છે, અને તમારી પ્રત્યેના રાગને નાશ થયે છે..
