________________
૧૩. દષ્ટિરાગ ].
[ ૧૧૭ સમજવાને બદલે તેનાથી દૂર નાસવાને પ્રયત્ન કરે છે, પણ તે માર્ગ યથાર્થ નથી. દુઃખ ભસતા કૂતરા જેવું છે. ભસતા કૂતરાને તમે પડકારો તે તે તમારાથી દૂર ચાલ્યું જશે, પણ તેનાથી બનશે તે તે તમારી પાછળ દોડશે. દુ અને ભૂલવા માટેના પ્રયત્ન મિથ્યા છે, દુઃખને સમજી લઈ તેને દૂર કરવાના પ્રયત્નમાં જ માનવતા છે.
મદ્યપાનને નશો રહે ત્યાં સુધી તેના દુઃખને તે ભૂલી જતે, પણ ન ઊતરી જતાં એ જ પરિસ્થિતિ વધુ બિહામણા સ્વરૂપે તેની સામે આવી ઊભી રહેતી. દિન-પ્રતિદિન તેની શારીરિક અને માનસિક પરિસ્થિતિ કથળવા માંડી, અને રાજમંત્રીઓ તેમજ કુટુંબીજનેને ઉદયનના જીવન માટે ચિંતા થવા લાગી.
રાજગૃહીના રાજવૈદ્ય જીવક એ વખતે સમગ્ર ભારતના સૌથી મહાન ચિકિત્સક હતા. રોગનું નિદાન અને નિવારણ કરવામાં તેનાથી કઈ વધુ કુશળ અને નિષ્ણાત વૈદ્યરાજ એ વખતે ન હતો. તેની સારવારથી અનેક મૃતપ્રાયઃ દદીએ નવું જીવન પ્રાપ્ત કરતા. લોકવાયકા તે એવી હતી કે જીવક પાસે સંજીવની વિદ્યા હતી. રાજગૃહીના રાજવી શ્રેણિકની પત્ની ચલણ અને ઉદયનની સ્વર્ગસ્થ પત્ની પ્રભાવતી બંને બહેન હતી. તેથી, ઉદયનની ગંભીર બિમારીની ખબર પડતાં ચેલાએ જીવકને તેની સારવાર અર્થે વીતભયનગર મોકલ્યો હતો.
