________________
૧૩. દષ્ટિરાગ ]
[ ૧૧૩ એકધ્યાન થઈ ગઈ હતી અને ઉદયન પણ વિણા વગાડતે વગાડતે પ્રતિમા સાથે એકાકાર થઈ ગયા હતા. એવામાં એકાએક ઉદયનના હાથમાંથી વીણા વગાડવાની કાંબી સરી પડી અને તેનાથી થયેલા અવાજના કારણે ભક્તિમાં ભંગ પડ્યો પ્રભાવતીએ ઉદયન સામે જોયું અને તે સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. ઉદયનને મૂછ આવી ગઈ હતી. પછી ઉદયનને શયનગૃહમાં લઈ જઈ તેના મુખ પર ઠંડુ પાણી છાંટ્યું અને મૂછમાંથી જાગૃત થતાં પ્રભાવતીએ તેમને પૂછયું : “નાથ! એકાએક આપને આ શું થઈ ગયું?'
કાંઈ પણ જવાબ આપવાને બદલે ઉદયને તેનું શિર રાણના વક્ષસ્થલ પર મૂકી દીધું અને તેનાં ચક્ષુઓમાંથી દડદડ આંસુઓ વહેવા લાગ્યાં. પ્રભાવતીને લાગ્યું કે રાજાએ કોઈ ભયંકર બિહામણું દશ્ય જોયું હોવું જોઈએ, નહિતર તેને મનને આટલો બધો આઘાત કદાપિ ન થાય.
ડી વારે શાંત બની ઉદયને કહ્યું: “દેવી! નૃત્ય કરતી વખતે તારા પર દ્રષ્ટિ પડતાં મને માત્ર તારું મસ્તક વિનાનું ધડ જ દેખાયું અને એ દશ્ય જોતાં મેં મારી શુદ્ધિ ગુમાવી. તે પછી શું થયું તેની મને કાંઈ ખબર જ ન પડી. તારા સાંનિધ્ય વિના મારી જાતની ક૯૫ના કરતાં જ હું ધ્રુજી ઊઠું છું. આકૃતિ વિના જેમ પડછાયે ન હોય, તેમ તારા વિના મારી હસ્તીને હું વિચાર જ કરી શકતા નથી.”
રાજાની વાત સાંભળી બાહ્યરીતે તે પ્રભાવતી ખડખડ હસી, પણ તેના આંતર મનમાં તે પામી ગઈ કે તેનું મૃત્યુ
