________________
૧૦૬ ]
[ શિલધર્મની કથાઓ-1, ધીમે ધીમે તેને તેના અપરાધનું ભાન થતું જાય અને તેમ થઈ શકે તે એક દિવસ એ પણ ચક્કસ આવે કે જ્યારે અપરાધી માણસ પોતાના અપરાધ માટે પ્રશ્ચાત્તાપ કરતે થઈ થઈ જાય. ગુનાની આ જ ઉત્તમમાં ઉત્તમ શિક્ષા છે. શ્રીમતી પ્રત્યે મારે આ જ નીતિ અખત્યાર કરવી છે. જો કે તે માટે મારે અત્યંત ધીરજ, ભારે સહનશકિત, અપૂર્વ શ્રદ્ધા અને તેના પ્રત્યે અપાર પ્રેમ રાખવો પડશે. આ પણ મારા માટે તપરૂપ છે અને તપ વિના કેઈ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ શકતી પણ નથી.” - તે પછીની પોથીઓમાં પૂર્ણભદ્રના આફ્રિકાના પ્રવાસનું અને ત્યાં પ્રાપ્ત કરેલા ધનનું વર્ણન હતું. ત્રણેક વર્ષ પછી જન્મભૂમિમાં પાછા ફર્યા બાદ શ્રીમતીના પિતાની કડી થયેલી પરિસ્થિતિ અને તેણે નેંધાવેલી નાદારી તેમજ શ્રીમતીના પતિગૃહે થયેલ આગમન વિષે નેંધ હતી. શ્રીમતીના પશ્ચાત્તાપ અને ઉદારદિલે પત્નીને આપેલ ક્ષમા વિષેની નેધમાં પૂર્ણભદ્ર લખ્યું હતું કે : “પિતૃગૃહેથી વગર બોલાવે શ્રીમતી આજે આવી અને તેણે મારાં ચરણે પકડી પિતાના ભૂતકાળના વર્તનને પશ્ચાત્તાપ કરી માફી માગી ત્યારે મારું હૃદય દ્રવી ઊઠયું અને ગળગળા અવાજે મેં કહ્યું: શ્રીમતી ! માફી તે મારે તારી માગવાની છે. તારા સંસ્કાર, તારે ઉછેર અને જે માતા-પિતાને ત્યાં તે જન્મ લીધે તે ઘરની હવા, વાતાવરણ, પરિસ્થિતિ અને રીતભાતને કશેયે
ખ્યાલ કર્યા વિના તારા પતિ તરીકેની જવાબદારી મેં સ્વીકારી. લીધી અને પછી, તમારા પિયરના કુટુંબની પ્રણાલિકા મુજબ
