________________
'*
* *
*
*
*
*
*
જ કુમાર :
[ પ૩] જીવન પરની ખરી લગની, એ પણ ન તિરોભૂત થઈ શકે. એ વિરુદ્ધ દિશામાં જતી માન્યતાઓમાં જે બળવત્તર બને એ જગ જીતે.
માનદેવતો પ્રતિજ્ઞાના ભંગ માટે કંઈ પ્રાયશ્ચિત જ નહિ ને? જ્યાં આવી દૂધ-દહીંઆ વૃત્તિ હોય ત્યાં પછી પ્રતિજ્ઞા ગ્રહણ કરવામાં જે લાભે દેખાડવામાં આવ્યા છે એનો શું અર્થ સમજ? વ્રતભંગ થવા દેવા કરતાં કાષ્ઠભક્ષણ કરવું (મૃત્યુ પામવું ) બહેતર છે એમ કહેવાને કંઈ અર્થ સંભવ નથી.
માનદેવ એ બધું ઝટપટ બોલી નાખી ધનદત્ત ને ધર્મનંદી સામે જોઈ, ઉત્તરની માર્ગ પ્રતીક્ષા કરી રહ્યો.
ધનદત્ત એ સાંભળી કેવળ હસવા લાગ્યા. એને યુક્તિપુરસ્સર ચર્ચા કરવા કરતાં, યુવાનોની નવી નવી કલ્પનાઓ કે જાતજાતનાં સ્વપ્નાઓની મજાક ઉડાડવી વધુ ગમતી હતી. એનું દઢ મંતવ્ય બંધાઈ ચૂકયું હતું કે-જુવાનીઆઓ વધુ પ્રમાણમાં વાતડાહ્યા ને તર્કવાદીઓ હોય છે. એમનામાં ખંત કે આચરણ પાછળની એકનિષ્ઠા હોતી નથી.
ધર્મનંદી જુદી જ પ્રકૃતિને આદમી હતે. જૂનવાણી ને નવમત માનસધારીઓ વચ્ચે એ પૂલ સમ હતે. ખંડન કરતાં સાંધણમાં એને વધુ રસ પડતો. તરત જ એ બોલી ઊઠ્યાઃ
માનદેવ! તારી શંકા સકારણ છે, છતાં અરિહંતના માર્ગમાં દરેક વસ્તુની વિચારણા અપેક્ષાને નેત્ર સન્મુખ રાખીને કરવી ઘટે. લાભાલાભ પ્રતિ ખાસ નજર દોડાવાય, વળી સાથોસાથ
