________________
[ ૪૮ ]
પ્રભાવિક પુરુષ :
પ્રભા ! આ દેવ કાણુ હતા ? આવી અલૌકિક ક્રાંતિ એને કથા પુણ્યયેાગે પ્રાપ્ત થઇ છે ? એનું આગમન આમ એકાએક કેવળ ભક્તિથી પ્રેરાઈ થયુ' છે કે એની પાછળ કાઇ આગામી બનાવનું બીજારાપણ છે ?
પ્રભુ એલ્યા—ગાયમ ! એ દેવનું નામ ‘વિદ્યુમાલી ’ છે. પાંચમા બ્રહ્મ દેવલેાકના ઇંદ્રના એ સામાનિક દેવ છે. એના પુણ્યયેાગ જાણવા સારુ તા પાછળના ભવા ઉકેલવા પડે. એ બધામાં હરકેાઈની દૃષ્ટિ આકર્ષે એવા ભવ તે ભવદેવપણાના અને આ જાતની સૌદર્યંતાના નિમિત્ત કારણરૂપ તે ભાગવતી દીક્ષા; પણ એના પૂર્ણ યશ તા શીલવતી સુંદરી નાગિલાના ફાળે જાય છે. નાગિલા જેવું દૃઢ મનેાખળી પાત્ર ન હેાત તા આજના વિદ્યુન્ગાલીના સંભવ જ નહેાતા. ચારિત્રથી પતનની ટિકાની નાખત ખજી ચૂકી હતી. વર્ષાભરની કમાણી પર પાણી ફરી વળવાની પળ હાથવેંતમાં હતી. સમયની સાનુકૂળતા હતી અને એમાં વૃદ્ધ બ્રાહ્મણીના આશીર્વાદ ઉમેરાયા હતા. વળી પ્રસંગ પણ ભૂખ્યાને ઘેખર મળ્યા જેવા હતા. પરન્તુ સામાન્ય ગૃહની એ અજોડ આર્ય રમણીએ એવી અનેાખી ચાવી ફેરવી કે સારાયે દેખાવ બદલાઇ ચૂકયેા.
·
ચારિત્રમાર્ગેથી પડતા ભવદેવ ઊગરી ગયા અને દેવભવમાં પહોંચ્યા. ત્યાંથી ચવી શિવકમાર તરીકે માનવભવમાં જન્મ્યા. કુદરતી રીતે ચારિત્ર પ્રતિ બાલ્યકાળથી જ સ્નેહ ઉદ્ભવ્યે, પણ એ ગ્રહણ કરવા માતાપિતાની રજા ન મળી ! માહુરાજાના એ તમાસા કંઇ નવા નથી, સ્નેહસમી રેશમની ગાંઠ તા
