________________
પટ્ટધર બેલડી :
|[ ૨૯૯ ] એ જાતનું “સમ્યકત્વ” કેમ વિશેષ પ્રમાણમાં પ્રસરે અને એનાથી ઊલટા સ્વભાવવાળા “મિથ્યાત્વને કેમ હાસ થાય એવા માર્ગે જવાનું છે.
આજના કળિયુગમાં–અમારી ભાષામાં કહું તે આ પંચમ આરા માં જે તત્વજ્ઞાન · જૈન દર્શન ” તરીકે આળેખાય છે એના પ્રણેતા અંતિમ તીર્થપતિ શ્રી વર્ધમાન જિન ઊકે શ્રી મહાવીર સ્વામી છે. તેઓશ્રીએ પ્રથમ પરીષહે સહન કરીને આ અણમૂલાં તેનો સ્વજીવનમાં પ્રત્યક્ષ સાક્ષાત્કાર કર્યો. ત્યારપછી જ સૃષ્ટિના સર્વ જીવોને એ અમૃત તનું પાન કરાવવાની એક માત્ર પરમાર્થ ભાવનાથી એનો પ્રચાર આરંભ્યા. એમના પટ્ટશિષ્ય શ્રી ઇદ્રભૂતિ નામે દ્વિજ ગૌતમ ગોત્રવાળા થયા. ગુરુ શિષ્ય વચ્ચે તત્વજ્ઞાન અંગેની વિવિધ ચર્ચાઓ થઈ. એ સર્વના સમૂહને “ દ્વાદશાંગી ” તરીકે પ્રસિદ્ધિ મળી. દ્વાદશાંગી યાને બાર અંગને સમૂહ, વિવિધ પ્રકારના જ્ઞાનથી ભરેલો છે. એ બધામાં જે મુખ્ય વાત પર વજન મૂકવામાં આવ્યું છે તે આત્માના ઉદ્ધારનું છે. સૌ વાતમાં ચેતન અને જડ” અર્થાત “આત્મા અને કર્મ ” કિંવા “જીવ અને પગલ” ની વાત મુખ્ય છે.
એ વિષયનું ઊંડું અવગાહન કરનારને નથી તો ઈશ્વરને જગતકર્તા તરીકે ઓળખવાની જરૂર રહેતી કે નથી તો સૃષ્ટિની રચના કોણે કરી? કયારે થઈ ? અથવા તે એને અંત કેવી રીતે આવશે ? એ વિચારની ગૂંચેના વમળમાં અટવાવું પડતું. કેવળ કમરાજે પાથરેલી જાળ અને એમાં ફસાયેલ જીવોનાં સ્પષ્ટ દર્શન થાય છે. મદારી જેમ માંકડાને મરજી મુજબ નાચ
