________________
પ્રતિ એક બાજુ મામલો :
સમક્ષ
જ કુમાર :
[ ૧૩ ] દીક્ષાને ઇચ્છુક નહીં છતાં કેવળ પોતાની પ્રતિજ્ઞા પાળવા સારુ-નાગદત્ત સાધુના હાસ્યને ફેક કરવા સારુ-જે રીતે વાતનું પ્રતિપાદન ભવદત્તે મુનિમંડળી સમક્ષ કર્યું એને પ્રતિકાર કેવી રીતે કરવું એ પણ મૂંઝવણભર્યો પ્રશ્ન થઈ પડ્યો. એક બાજુ ઊંડી ખીણ ને બીજી બાજુ જળથી ભરપૂર નદી! જરાક ભૂલે કે મામલે ખતમ થઈ જવા જેવી દશા! નકારે ભણે છે તો માત્ર મુનિમંડળ સમક્ષ જ નહિ પણ ખૂદ ગુરુદેવની સામે પણ પિતાના વડીલ બંધુભવદત્ત સાધુ જૂઠા પડે છે, નાગદત્ત મુનિ સાથેની હોડમાં પરાજય પામે છે, એટલું જ નહિ પણ કરેલું ખ્યાન એ સત્ય ઘટના નહાતી પરંતુ ગોઠવી કાઢેલી હકીક્ત હતી એવો ભાસ થઈ જાય છે. જે હાકારો ભણે છે તે સંસાર માણવાની વાત ને કહા લેવાના સ્વપ્ના ધૂળધાણી થઈ જાય છે. નાગિલાને આપેલું વચન-“ડીવારમાં જ પાછો આવું છું” તે-હવામાં ઊડી જાય છે. મનમાં જે ચીજ રમી રહી છે તે અદ્ધર લટકી જાય છે, અને જે પવિત્ર ચીજ ગ્રહણ કરવાને ઈરાદે નથી, જેમાં મુદ્દલ રસ નથી તે ગ્રહણ કરવામાં દંભનું સેવન કરવું પડે છે. આમ ઉભય તરફની ખેંચતાણમાં મન આકુળવ્યાકુળ બની ગયું છે. કયો માર્ગ લે એ સૂઝતું નથી !
ત્યાં તે આર્ય કેશી પાછા ફર્યા અને દીક્ષા માટે આ સુંદર ઘટિકા છે તેથી સત્વર ગુરુદેવની સમીપ પધારવાની આજ્ઞા લાવ્યા. ખેલ ખલાસ. મનની મનમાં રહી ગઈ! વિનીત એવા ભવદેવથી કંઈ જ બોલી શકાયું નહીં. ભવદત્ત સરખા ચારિત્રસંપન્ન સાધુના કાર્યમાં કિંવા કરેલ વર્ણનમાં કંઈ દેષ હવાની ગંધ સરખી પણ કેઈને ન આવી. આચાર
