________________
[૨૨]
- પ્રભાવિક પુરુષ : “મહારાજ સાહેબ ! મારો જન્મ ગર્ભશ્રીમંત વણિકકુળમાં થયે છે. મારા જન્મ સમયે અમારા કુટુંબ પર લક્ષ્મીદેવીના ચારે હાથ હતાં એમ કહું તે ખોટું ન કહેવાય, પણ હું પૂરો પાકટ વયમાં આવ્યો ન આવે ત્યાં તો દેવ રૂક્યો ! સૌ પહેલાં શીળી છાંયડી સમી જનેતા પરલકને પંથે પડી અને પછી તો યમરાજે અમારા ઘરનું બારણું છોડયું જ નહીં. પિતાશ્રીના માથે સ્વજનના મૃત્યુથી એક પછી એક એમ ઘા પડતાં જ ગયા. વણજમાં પૂરું લક્ષ્ય દઈ ન શક્યા. ભાગીદારે તકને લાભ લીધો. સંપત્તિકાળના સાથીદારો પણ હાથતાળી દેવાનું ન ચૂક્યા. એ રીતે લક્ષ્મીદેવી રૂઠી, અર્થાત સૌ જાતની લીલાલહેર જોતજોતામાં કરમાઈ ગઈ. ભર્યા-ભાદર્યા કુટુંબમાં વિપત્તિથી ગ્રસિત થયેલ અને અકાળે વૃદ્ધત્વ પામેલ પિતા, એક વિધવા ભગિની અને ત્રીજે હું-યશપાલ રહ્યા. નામ યશપાલ છતાં વડિલના યશનું પાલન કરવા શક્તિવંત નિવડું તે પૂર્વે વંશ-વાડી વેડફાઈ ગઈ. આબરુ સાચવવા પિતાશ્રીએ બધું આપી દીધું અને લેણદારોને ઘર પણ લખી આપ્યું. વિપત્તિના વાયરા જ્યારે શમ્યા ત્યારે પિતાશ્રી તથા મેં હિસાબકિતાબ તપાસવા માંડ્યા ત્યારે જણાયું કે જે ખેટ આવી છે એ કોઈ ધંધાને અંગે નહીં પણ અમારા ભાગીદારે તેમ જ પિતાશ્રી સાથે ગાઢ સંબંધ રાખતા બે મિત્રોએ ઈરાદાપૂર્વક સાથે મળી કરેલી ઉચાપતને આભારી છે. પણ એમને એક પણ હવે સામું જેતે નથી. બીજા એક ગૃહસ્થ પાસે ધન હોવા છતાં અમારું લેણું આપવાના અખાડા કરે છે. મારી બહેનના શ્વસુર દીકરે મરી ગયે એટલે સંબંધ પરવારી ગયા એમ માની મારી ભગિની-પિતાની જ પુત્રવધુ–સાથે કંઈ સંબંધ
