________________
[ ૧૯૮]
પ્રભાવિક પુ: સ્વરૂપની ઝાંખી કરે. માનવજીવન બીજાના દૂષણ શેધવામાં કિંવા આપાતરમણીય વિલાસોમાં વ્યતીત ન કરતાં “હું કેણ છું?” “કયાંથી આવ્યું છું?” અને “મેં શી કમાણી કરી?” એ પ્રશ્નોના સાચા ઉત્તર મેળવવામાં ખર્ચો. સાચી દિશામાં પ્રયાસ કરનાર આત્મા જ આ સંસારના કારમાં બંધનને કાયમને સારુ ફગાવી દેવા સમર્થ થાય છે. એકલી માનવગતિ જ એ પ્રકારના પુરુષાર્થ ફેરવવા માટે ઉમદા સાધનરૂપ છે. આત્માને સમ્યજ્ઞાન લાધતાં જ એની પ્રગતિ થવા માંડે છે અને કષાય પર પૂર્ણ કાબૂ આવતાં પ્રગતિને પારો મધ્યબિંદુએ પહોંચે છે. “૩ામેન તિરિત જાળ' કાર્ય સિદ્ધિ સાચી દિશામાં ઉદ્યમ કરવાથી જ થાય છે, તેથી તે આત્માઓ! પુરુષાર્થ ફેર. પિતાની આસપાસના સંજો જેઈ યથાશક્તિ વ્રત-નિયમ આદરો અને સતત એ પાછળ લક્ષ્ય રાખ્યા કરે.”
સંતપુરુષની દેશના સમાપ્ત થઈ. પર્ષદામાંથી કેટલાકે ઊભા થઈ જાવજઇવ સુધી બ્રહ્મચર્ય વ્રત પાળવાના શપથ લીધા. કેટલાકે એ શ્રાવકધર્મનાં ચિહ્નરૂપ બાર વ્રત ગ્રહણ કર્યા. બીજાઓએ ઓછાવત્તા વ્રત પાલનના પચ્ચખાણ કર્યા. આ જાતના નિયમ લેવામાં કેવળ નર-નારીનાં વૃંદ હતાં એટલું જ નહિ પણ કેટલાક નાની વયના બાલુડાઓ અને ખીલતી કળી સમી બાળાઓ પણ હતી. ધર્મ એ ઈજારાની વસ્તુ નથી. એને વયના બંધન નડતાં નથી. એ તે જે પાળી શકે એને માટે છે.
જોતજોતામાં ઉપરની વિધિ થયા બાદ માનવમેદની વિખરાવા માંડી અને મહાત્માની પાસે માત્ર કેટલાક ગણત્રીના
