________________
પ્રભવસ્વામી :
[ ૧૦૯ ] ચારગણુ–પ્ર ! એ કેવી રીતે ?
જબૂસ્વામી–મહાનુભાવો ! મધુબિંદુના દષ્ટાંતને ઉપનય યાને સાર સાંભળે.
અટવી એટલે આ સંસાર અને મુસાફર તે સંસારી જીવ સમજવો. મહાન ગજેન્દ્ર તે મૃત્યુ અને કૂવો તે મનુષ્યભવ સમજ. મુસાફર જે શાખાનું અવલંબન ગ્રહી રહ્યો હતો તે આયુષ્યરૂપી દોરી સમજવી. ભયંકર અજગર તે નરકગતિ અને ચાર કાળા નાગ તે ક્રોધ, માન, માયા અને લેભરૂપ કષાયની ચેકડી સમજવી. મુસાફરના દેહને વળગેલી માખીઓ તે રોગશેકની પીડાઓ. શાખાને સતત કરડી રહેલા ઉંદરો તે આયુષ્યરૂપ શાખાનું ભક્ષણ કરવામાં અખલિતપણે કામ કરતાં શુકલપક્ષ અને કૃષ્ણ પક્ષ સમજવા. મધુના બિંદુઓ તે વિષયે જાણવા, કે જે જીવને સુખનો સ્વાદ આપી રહ્યા છે, એની મોહિનીમાં આકંઠ ડૂબેલ જીવ, ચારે તરફ વીંટળાઈ વળેલી કષ્ટ પરંપરા નથી જોઈ શકતો. પાછળ આવનારા દારુણ દુઃખને પણ નથી જોઈ શકતો, માત્ર વિષયની મીઠાશમાં મહીને જિંદગી વેડફી નાંખે છે! “અંજી જી ર્યું આયુ ઘટત હૈ” એ કિંમતી વચન એ વેળા એને સમજાતું નથી. વિદ્યાધર તે ધર્મના જ્ઞાતા–પરમાર્થવૃત્તિએ ખેંચાયેલા-શ્રમણ સમજવા. એ સમિપ આવીને પેલા જીવના કાનમાં વસ્વરૂપસૂચક શબ્દ રેડે છે. ગળે વળગાડી દીધેલી અને એમાં જ સુખની કપેલી બ્રાન્તિને સાચા સ્વરૂપમાં રજૂ કરી, એમાંથી છૂટવાના ઉપાય બતાવે છે, પણ પેલા સ્વાદલેલુપીને તેની ગમ પડતી નથી, એને એમ સમજાતું નથી કે મધુબિંદુના સ્વાદથી સાચી તૃપ્તિ
