________________
છે,
....
.
રાજા, વાજાને....
કાળઝાળ ચાવડા સંઘાર જીવતે ઝલાય ને હવે પિતે એને ગઢની રાંગ ઉપર શૂળીની નીચે ઊભે રાખીને આખાયે સંઘાર કટકને ડારી રહ્યા છે, એ વાત ઉપર જામ રાયલજીના આનંદને પાર ન હતે. - સંઘાર કટકમાં વિમાસણ ભારે હતી. ચાવડા અંધારે જે સંદેશ કહાવ્યો હતો એ કાનિયા ઝાંપડાએ બરાબર કહ્યો હતો, પણ સંધાર કટકની વિમાસણ એની એ રહી.
ગઢમાંથી ચકલુંય બહાર ન ફરકી શકે એવો પાક પહેરો ગોઠવવામાં આવ્યા હતા. છતાં ચાવડા સંઘારને કણ આવીને ક્યારે જીવતો ને જીવતે ઝાલી ગયું ? હુરમના સોદાગરો, સિન્ધને તુરકાણો, ભરૂચના સોલંકી, ખંભાતના સીદી સુધ્ધાં જેના નામથી ત્રાસ પામે એ ચાવડે સંઘાર એના કટકની વચમાંથી જીવતે ઝલાય કેમ ? એ વાતનું બધાને ભારે અચરજ હતું; અને ઊંડે ઊંડે ભારે ભે પણ હતો.
સંઘાર કટકની વિમાસણ વસમી હતી. અને એમનામાં જે પાછલી બુદ્ધિના હતા એ કહેતા થયા કેઃ “આપણે તો દરિયો જાણીએ; દરિયો મૂકીને ધરતી ઉપર લૂંટ કરવાનું કામ આપણું નહીં. અમે તે પહેલેથી કહેતા હતા, પણ અમારું સાંભળે કોણ?'
ગઢ ભાંગવો એ આમેય રમત વાત નહોતી; એમાં વળી ચાવડો + હુરમ-હરમઝ, હોરમૂજ.
