________________
૪૩.
જિનદેવને સામાન્ય પરિચય ] કરેલી છે અને કલિકાલસર્વજ્ઞ શ્રી હેમચંદ્રાચાર્યે અભિધાનચિંતામણિકષના દેવાધિદેવકાંડમાં તેની આ પ્રમાણે નેધ લીધેલી છે:
अन्तराया दान-लाभ-वीर्य-भोगोपभोगगाः । हासो रत्यरती भीतिर्जुगुप्सा शोक एव च ॥७२॥ कामो मिथ्यात्वमज्ञानं निद्रा चाविरतिस्तथा । रागो द्वेषश्च नो दोषास्तेषामष्टादशाप्यमी ॥७३॥
(૧) દાનાન્તરાય, (૨) લાભાન્તરાય, (૩) વીર્યાન્તરાય, (૪) ભગાન્તરાય, (૫) ઉપભેગાન્તરાય, (૬) હાસ, (૭) રતિ, (૮) અરતિ, (૯) ભય, (૧૦) જુગુપ્સા, (૧૧) શેક, (૧૨) કામ, (૧૩) મિથ્યાત્વ, (૧૪) અજ્ઞાન, (૧૫) નિદ્રા, (૧૬) અવિરતિ, (૧૭) રાગ અને (૧૮) દ્વિષ. આ અઢાર દે શ્રી અરિહંતદેવમાં હોતા નથી.”
શાસ્ત્રીય પરિભાષામાં આ ગુણને અપાયાપગમાતિશય કહેવામાં આવે છે. અપાય એટલે સંકટ કે દૂષણ. તેને. અપગમ કરનારે જે અતિશય તે અપાયાપગમાતિશય.
અહીં પણ થોડું સમજવા જેવું છે. અપાયને બીજે અર્થ ઈતિ–ભીતિ થાય છે, એટલે ઈતિ–ભીતિને નાશ થો તેને પણ અપાયાપગમાતિશય કહેવાય છે.
અરિહંતને આ બંને પ્રકારને અપાયાપગમાતિશય હેય છે, તેને અનુક્રમે સ્વાશ્રયી અપાયાપગમાતિશય અને. પરાશ્રયી અપાયાપગમાતિશય કહેવામાં આવે છે.
ત્રલેષપૂજિત એટલે ત્રણે લેકના અગ્રેસરે વડે:
