________________
ધર્માચરણ ]
૪૬૫ આવે છે ને બાકીની યતના હોય છે, તેથી તેને સ્થૂલ-મૃષાવાદ -વિરમણવ્રત કહેવામાં આવે છે.
પાંચ મોટાં અલીક વચનેની ગણના નીચે પ્રમાણે થાય છે –
(૧) કન્યાલીક-કન્યાના વિષયમાં અલીક વચન બોલવું તે.અર્થાત્ કન્યા ખેડ-ખાંપણવાળી હોય છતાં તેને સુંદર કહેવી કે સુંદર હોય છતાં ખેડખાંપણવાળી કહેવી છે. આ પ્રકારના અલીક વચનથી વરની કે કન્યાની જિંદગી બરબાદ થાય છે, માટે વ્રતધારી તેવું વચન બેલે નહિ. દાસદાસી વગેરે મનુષ્ય માટે પણ એમ જ સમજવું.
(૨) ગવાલીક-ગાય વગેરે પશુના સંબંધમાં અલીક વચન બોલવું તે. ગાય ઓછું દૂધ દેનારી હોય છતાં વધારે દૂધ આપનારી કહેવી, વધારે વેતર થયાં હોય છતાં ઓછાં વેતર કહેવા વગેરે. અન્ય પશુઓની બાબતમાં પણ તેમ જ સમજવું. આ પ્રકારના અલીક વચનથી પશુ ખરીદનાર સામા ધણને ઘણું નુકશાન થાય છે અને કેટલીક વાર મેટો આઘાત લાગે છે, એટલે વ્રતધારી આવુ વચન બોલે નહિ.
(૩) ભૂસ્યલીક-ભૂમિ, મકાન વગેરે અંગે અલીક વચન બેલવું તે. પડતર ભૂમિને ખેડાણવાળી કહેવી, કે ખેડાણવાળી ભૂમિને પડતર કહેવી, અથવા જે ભૂમિમાં એ છે પાક થતું હોય તેને ફલપ કહેવી અને ફલદ્રુપ ભૂમિ હોય તેને ઓછા પાકવાળી કહેવી વગેરે. આ પ્રકારના
–૩૦
