________________
४०४
[જિનપાસના જ્યારે મન વ્યાકુળ થાય, ત્યારે થોડીવાર માટે જપ છોડી દેવે જોઈએ. શ્રી હરિભદ્રસૂરિએ ગબિંદુમાં કહ્યું છે કે “વ્યાકુલ ચિત્ત વખતે જપને ત્યાગ કરવાથી (અંદરથી અશાંત છતાં બહારથી શાંત આકાર ધારણ કરવારૂપ) માયાચારનો ત્યાગ થાય છે તથા વિશ્રાંતિ લેવાથી જપમાં સારી રીતે પ્રવૃત્તિ થાય છે.'
ભૂતશુદ્ધિતંત્રમાં કહ્યું છે કેमन संहृत्य विषयान् मन्त्रार्थगत-मानसः । न द्रुत न विलम्ब च, जपेन् मौतिकहारवत् ॥
જપ કરતી વખતે બાહ્ય વિષયોને મનથી દૂર કરવા અર્થાત્ ઉખેડી નાખીને મંત્રના અર્થની ભાવનાપૂર્વક અતિ ઉતાવળે નહિ અને અતિ મંદ ગતિએ પણ નહિ, એટલે કે સરખી રીતે જેમ મેતીના હારમાં ધીમે ધીમે મેતી પરોવીએ છીએ, તે જ પ્રમાણે જપ કરે.”
તાત્પર્ય કે જપ કરતી વખતે મનને સમગતિએ ચલાવવું પણ તેને વેગ વધી જાય કે ઢીલું પડી જાય, એમ કરવું નહિ.
મનને સમગતિએ ચલાવવા માટે કેટલાક અભ્યાસની જરૂર છે. તે માટે અમે ધ્યાનના વર્ગોમાં% તથા અવધાન
* ધ્યાનના વર્ગો ઘણાં વર્ષ પહેલાં ચલાવતા હતા, હાલમાં ચલાવતા નથી; પણ કઈ કઈ મુમુક્ષુને ખાસ શિક્ષણ લેવું હોય તે કેટલુંક માર્ગદર્શન આપીએ છીએ.
