________________
અગ્રપૂજા ]
૩૧૮-૫
એમ સમજીને દરેક સમક્ષએ તેને આશ્રય લેવાને છે. કહ્યું છે કે
અક્ષયપદ સાધન ભણી, અક્ષતપૂજા સાર;
જિનપ્રતિમા આગળ મુદા, ધરિયે ભવિ નરનાર. ૨-નૈવેદ્યપૂજા
અશન, પાન ખાદિમ અને સ્વાદિમ એ ચાર પ્રકારના આહારમાંથી શુદ્ધ-પવિત્ર વસ્તુઓ પ્રતિમાજીની સમક્ષ ધરવી તેને નૈવેદ્યપૂજા કહેવાય છે. અશનમાં રાંધેલો ભાત, રોટલી વગેરેનો સમાવેશ થાય છે; પાનમાં સાકરના પાણી, ગેળના પાણી વગેરેને સમાવેશ થાય છે; ખાદિમમાં વિવિધ પ્રકારના મેવા તથા પકવાન્સને-મીઠાઈઓને સમાવેશ થાય છે; અને સ્વાદિમમાં પાન, તંબાળ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. તેમાંથી શુદ્ધ-સ્વચ્છ કેટલીક વસ્તુઓ પ્રતિમાજી સમક્ષ ધરી નૈવેદ્યપૂજાને લાભ લઈ શકાય છે. વિશેષ ન બને તો મીઠાઈના પ્રતીકરૂપે શર્કરાખંડ એટલે સાકરના છેડા ગાંગડા પણ મૂકી શકાય છે અને છેવટે એક પતાસું મૂકીને પણ નૈવેદ્યની ભાવના પૂરી કરી શકાય છે.
આપણા અન્નમાં દેવ અને અતિથિને પણ ભાગ છે, માટે પ્રથમ તે જુદો કાઢીને તેમને ધરાવ્યા પછી જ અન્નપ્રાશન કરવું, જેથી અનાદિની આહારસંજ્ઞા અને રસસંજ્ઞા કપાતી આવે તથા અંતે અનાહારી પદ મળે, એવી ભાવના ઘણા પ્રાચીન સમયથી આપણે ત્યાં ચાલી આવે છે, તેથી નૈવેદ્યની પ્રથા અમલમાં આવેલી છે અને તે આપણી ઉચ્ચ ભાવના તથા સમર્પણવૃત્તિનું સુંદર પ્રતીક છે.
