________________
૧૮૬
[[ જિનેપાસના
પ્રકારની તપશ્ચર્યા કરું છું, તેથી મારા આત્માની શુદ્ધિ. થાય છે, પછી મારે મૂર્તિનું આલંબન લેવાની આવશ્યકતા શી? ધ્યાનમાં પ્રગતિ કરવી હોય તે પણ મૂર્તિનાં આલંબનની જરૂર રહે જ છે. પ્રથમ સાલંબન ધ્યાન અને પછી નિરાલંબન ધ્યાન, એ ધ્યાનસિદ્ધિને કેમ છે કે જેને સર્વ ગવિશારદેએ માન્ય રાખેલ છે.
કેટલાક કહે છે કે “મૂતિ તે સ્થાપના છે, એનું મહત્ત્વ શું ?' પણ આપણે લેકવ્યવહાર સ્થાપનાને પૂરેપૂરું મહત્ત્વ આપે છે. કેઈ સતી સ્ત્રીને પતિ પરદેશ ગયે હોય તે તે રેજ પિતાના પતિની છબીનાં દર્શન કરે છે. અથવા તે રાજાની ગેરહાજરીમાં તેની છબી, પાદુકા કે તલવારને પણ રાજા જેટલું જ માન આપવામાં આવે છે. શ્રી રામચંદ્રજી વનવાસમાં ગયા ત્યારે ભારતે સિંહાસન પર રામચંદ્રજીની પાદુકાઓ સ્થાપીને તેનું પૂજન કર્યું હતું. આજે કોડે–અબજો રૂપિયાની ચલણી નોટ છપાય છે, તેમાં કાગળના ટુકડા પર રૂપિયાની સ્થાપના સિવાય બીજું શું છે ? શતરંજના મહેરામાં આ રાજા, આ મંત્રી, આ ઘોડે, આ ઊંટ, આ હાથી, આ પાયદલ એમ સ્થાપના જ કરવામાં આવે છે. આ રીતે બીજી પણ અનેક બાબતમાં મૂળ વસ્તુની ગેરહાજરીમાં તેની સ્થાપનાથી કામ ચલાવવામાં આવે છે, એટલે સ્થાપનાનું મહત્વ જરા પણ ઓછું નથી. શ્રી જિનેશ્વરદેવના વિરહમાં તેમની મૂર્તિ કે પ્રતિમા સ્થાપીને તેના પ્રત્યે શ્રદ્ધા, ભક્તિ કે આદરમાનની લાગણી
