________________
તાત્વિક ભૂમિકા ]
૧૩૭ જીવનમાં ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ વધે, જીવન ધર્માભિમુખ થાય તે જ મેંઘેરા માનવભવની સાર્થકતા થઈ ગણાય, એ વાત આપણા અંતરના તારેતારમાં વણાઈ જવાની જરૂર છે. ૫– ક્ષમાગ
પાંચસો પ્રકરણ-ગ્રંથોના પ્રણેતા શ્રી ઉમાસ્વાતિ મહારાજે અહંતુ પ્રવચનના સારરૂપ શ્રી તત્ત્વાર્થાધિગમસૂત્રના પ્રથમ અધ્યાયના પ્રથમ સૂત્રમાં કહ્યું છે કે સચશ્વન-જ્ઞાન-વારિત્રાણિ મોક્ષના ”
આ દુનિયામાં મેક્ષ નામની એક અવસ્થા જરૂર છે. જે આવી કઈ અવસ્થા જ ન હોય તે તેને માર્ગ બતાવવાની જરૂર શી ? મહાપુરુષોએ પોતાના વિશિષ્ટ જ્ઞાનથી આ અવસ્થા નિહાળી છે અને તેની પ્રાપ્તિ પણ કરી છે, એટલે એ એક દૃષ્ટ–અનુભૂત વસ્તુ છે. થોડી બુદ્ધિ દેડાવીએ-અક્કલ લડાવીએ, તે આપણને આ વસ્તુની ખાતરી થઈ શકે એમ છે. આ જગતમાં એક કરતાં બીજે મનુષ્ય અને બીજા કરતાં ત્રીજે મનુષ્ય સંતેષ વગેરે સદ્ગુણેને કારણે અંતરંગ દષ્ટિએ વધારે સુખી જણાય છે. આમ સુખનું પ્રમાણ ઉત્તરોત્તર વિસ્તરતું જાય છે, એટલે છેવટે એવી સ્થિતિ હેવી જોઈએ કે જેમાં અનંત સુખ રહેલું હોય. અસ, તેનું જ નામ મોક્ષ. અભ્યદયનું એ શિખર છે, એનાથી વધારે સુખ અન્ય કશામાં નથી.
મોક્ષમાર્ગ એક છે, પણ તેની મજલ ત્રણ ભાગમાં
