________________
ભવ ૧૮ મે
૪૭ અશ્વગ્રીવ રાજાએ આ પ્રસ્તાવ કબુલ કર્યો. રથ પર બેસી બને જણ રણભૂમિ ઉપર સામસામા આવી ઊભા. પિતાપિતાના સ્વામીનું પરાક્રમ જોવાની કુતૂહલવૃત્તિવાળા સૈન્ય થડા દૂર ઊભા રહ્યા.
અશ્વગ્રીવે ત્રિપૃષ્ઠને કહ્યું : “શું રેગ અને વૃદ્ધાવસ્થાથી બળહીન થયેલ સિંહને તે મારી નાખ્યો, એટલે તું તારા બળને મદ દેખાડવા માંગે છે? શું હું એ સિંહને પ્રથમથી જ મારવા સમર્થ ન હતે ? ના, એક મૃગલાને સિંહ મારી નાખે, એ અપયશરુપ ગણાય. એટલે જ મેં આ દયાપાત્ર સિંહને માર્યો નહોતે. તું તે હજી દૂધ પીતા બાળક સમાન છે, વિવેકહીન છે. હાં, પણ જેને મૃત્યુકાળ જ્યારે નજીક આવ્યો હોય, ત્યારે યમરાજા પિતે એને લપડાક નથી મારતે; પણ એને દુર્બુદ્ધિ આપીને બીજા પાસે મરાવે છે. શા માટે તું તારે જાતે જ વિનાશ નેતરે છે?
આ સાંભળી ત્રિપૃષ્ઠકુમાર બોઃ “તારો જ કાળ હવે નજીક આવી ગયું હોવાથી આવા નિર્ણજ અને દુર્વચને તું બોલી રહ્યો છે. જેનું શૌર્ય વખણાઈ રહ્યું છે, તેની પ્રશંસા કરવાને બદલે હજી તું તારા પોતાનાં જ વખાણ કર્યા કરે છે?” - એટલે ફરીથી અધગ્રીવ બેલ્યો : “તું હજી બાળક છે. પ્રથમ પ્રહાર હું કરું એ ઉચિત ન ગણાય. તું જ પ્રથમ પ્રહાર કર.”
ત્રિપૃષ્ણકુમારે “સાવધાન થઈ જા” એમ કહીને બાણોને વરસાદ શરુ કર્યો.
અશ્વગ્રીવ પણ ધનુર્વેદની કુશળતાથી એ બાણોને અધવચ્ચે અટકાવી દેતે. અશ્વગ્રીવના જે કોઈ શસ્ત્રો કુમાર તરફ ફેંકાતાં તેને પ્રતિઘાત ત્રિપૃષ્ઠ કરો. સામસામા શસ્ત્રપ્રહારના કારણે ધરતી પણ જવા લાગી.
સતત ચાલી રહેલ શસ્ત્રપ્રહારના કારણે અવગ્રીવના બધાંય શસ્ત્રો હવે ખલાસ થયાં. કિંકર્તવ્યમૂઢ બનેલું અવીવનું મન ખેદથી વ્યાકુળ બની ગયું. સંકટમાંથી માર્ગ કાઢવા ચક્રનું સ્મરણ કર્યું અને યમરાજાની
