________________
પોતે વાસુદેવ છે, છતાં સર્વત્ર વડિલ બન્ધુ શ્રી રામચંદ્રજીનો જ જ્યકાર બોલાય એમાં રાજી રહ્યા છે, વિનય જાળવવામાં ક્યાંય આંચ આવવા દીધી નથી, છતાંપણ તેવો અવસર આવી લાગ્યો તો શ્રીરામચંદ્રજીને પણ હિતકર વાત તેમણે સંભળાવી જ છે. અવસરજોગ હિતકર વાત પદ્ધતિસર સંભળાવવી, એમાં વિનયનો
ભંગ નથી. નાનો ભાઈ દુન્યવી સ્વાર્થ માટે મોટા ભાઈની સામે આંખ ઉંચી સરખી પણ ન કરે, પરંતુ મોટોભાઈ અયોગ્ય કાર્યવાહી કરતો હોય તો અવસરજોગ કડક પણ વાતો સંભળાવ્યા વિના રહે નહિ. એમ કરવું, એ પણ વસ્તુત: મોટાભાઈની સેવા જ છે અને શ્રીલક્ષ્મણજીએ અત્યારે જે કાંઈ સંભળાવ્યું તે સંભળાવવામાં પણ મોટાભાઈની સાચી સેવા જ બજાવી છે.
આજે આવી સલાહ આપનારા કેટલા ?
આજે તમારે માટે એવો કોઈ પ્રસંગ ઉપસ્થિત થઈ જાય, તો તમારો નાનો ભાઈ તમને આવી સલાહ આપે કે, તમારો ઉન્માદ ખૂબ ખૂબ વધે અને તમારા હાથે તમારું તથા અનેકોનું સત્યાનાશ નીકળી જાય એવી સલાહ આપે ? જો કે, આવો પ્રસંગ તમારે માટે સંભવિત જ નથી એમ કહીએ તો ચાલી શકે. શ્રીમતી સીતાજી જેવી શીલ અને સૌન્દર્ય ઉભયથી શોભતી સ્ત્રી મળવી મહામુશ્કેલ છે. આજે તો શીલહીન એવી પણ રૂપવતી સ્ત્રીઓની પૂંઠે પાગલ બનનારા ક્યાં ઓછા છે ? વિષયના કીડાઓ સામાન્ય રૂપ જુએ તો શીલહીન સ્ત્રી તરફ પણ ખેંચાયા વિના રહે ખરા ? એવાઓને જો શીલ અને સૌન્દર્યથી શોભતી સ્ત્રી મળે, તો તો પછી પૂછવું જ શું ? બાકી આજે તો રાગમાં ય પ્રામાણિકતા જેવું શું છે ?
આજે એકનો રાગ અને કાલે કોઈ એવી સામગ્રી અને
અનુકૂળતા મળી ગઈ તો બીજીનો રાગ ! કારમા વિષયરાગ વિના આવું ન બને. સ્વસ્ત્રીમાં પણ સંતોષ, એનો અર્થ સમજો છો ? પરનો તો સર્વથા ત્યાગ અને સ્વમાં પણ ઉન્માદ નહિ ! આજે સ્વસ્ત્રી સંતોષી
.....શ્રી રામચન્દ્રજીનો રોષ અને શ્રી લક્ષ્મણજીની હિતશિક્ષા......
૧૫૫
