________________
હર
શિયાળી અયોધ્યા....ભગ-૫
૨૦૮ શ્રી લક્ષ્મણજીએ ધીરજ રાખવાનું કહીને નમસ્કાર કરીને ચાલવા માંડ્યું છે.
આ તરફ શ્રી ભરત રાજ્ય અંગીકાર કર્યું નહિ; એટલું જ નહિ પણ પોતાની માતા ઉપર કેટલાય આક્રોશો કર્યા. શ્રી દશરથ રાજા દીક્ષા લેવાને ઉત્સુક બન્યા હતા અને અહીં તો કોઈ સાંભળતું જ નથી, સૌ ચિંતામાં છે. આથી શ્રી દશરથરાજાએ શ્રી રામચંદ્રજીને પાછા તેડી લાવવાને માટે મંત્રીઓ વગેરેને મોલ્યા, પણ તે પાછા વળ્યાં નહિ.
શ્રી દશરથ રાજાએ ફરીને શ્રી ભરતને કહ્યું કે “શ્રીરામ-લક્ષ્મણ તો પાછા આવ્યા નહિ માટે હવે તું રાજ્ય ગ્રહણ કર, અને મારી દિક્ષામાં વિઘ્નકર ન થા.” આની સામે પણ શ્રી ભરતજીએ મક્કમતાથી કહ્યું કે “હું કદિપણ રાજ્ય લઈશ નહિ, જાતે જઈને હું મારા મોટાભાઈને તેડી લાવીશ.” કેકેયીનો પશ્ચાત્તાપ અને શ્રી ભરતની સાથે
શ્રી રામચંદ્રજીને લેવા જાય છે પોતાની માંગણીનું આવું અણધાર્યું પણ મહાભયંકર પરિણામ આવેલું જોઈને કૈકેયીને પણ બહુ જ લાગી આવ્યું છે. રાજકુટુંબમાં વ્યાપેલા શોકથી કૈકેયી ત્રાસી ઉઠી છે. પોતે જે કર્યું તે ઘણું જ ખરાબ કર્યું એમ કૈકેયીને સમજાઈ ગયું છે. આથી કૈકેયી શ્રી દશરથ રાજાને કહે છે કે “હે સ્વામિન્ ! આપે તો આપની પ્રતિજ્ઞા મુજબ શ્રી ભરતને રાજ્ય આપ્યું, પણ આપનો એ વિનયી પુત્ર રાજ્યને ગ્રહણ કરતો નથી ! જે કાંઈ બનવા પામ્યું છે એથી શ્રી ભરતની બીજી માતાઓને તેમજ મને પણ અત્યંત દુ:ખ પ્રાપ્ત થયું છે. આ બધું વગર વિચાર્યું
ક્ય પાપિણી એવી મેં જ કર્યું છે. એ પણ દુ:ખનો વિષય છે કે આપ સપુત્ર હોવા છતાં પણ, આપના પુત્રો હયાત હોવા છતાં પણ અત્યારે આ રાજ્ય રાજા વગરનું થઈ ગયું છે. વળી કેશલ્યા, સુમિત્રા અને સુપ્રભાનું દુઃશ્રવ રૂદન સાંભળતાં પણ મારું હૃદય ફાટી જાય છે. આથી હે નાથ ! હું પણ શ્રી ભારતની સાથે જવા ઇચ્છું છું. વત્સ રામને અને લક્ષ્મણને સમજાવીને હું પાછા લઈ આવીશ, માટે મને જવાની આજ્ઞા ફરમાવો.'
