________________
અભદ્ર પિતાનો વહીવટ સંભાળી વ્યાપાર કરવા લાગ્યો પરંતુ જે જે વ્યાપાર કરવા જાય એમાં અવળા પાસા પડે. એમ થવા લાગ્યું. એના ચતુષ્પદ-પશુ હતાં એ સર્વ એકદા વનમાંથી ચોર લોકો લઈ ગયાં. દાસદાસીઓના હસ્તક જે કંઈ ધન હતું એ એઓજ ગળી ગયાં. જેમની પાસે લેણું હતું એ માગવા ગયો તો એમણે કાંઈ દીધું નહીં. ઊલટો તકરાર ને ઝઘડો કરવા લાગ્યા. ભોજન માત્ર પણ મહાકષ્ટ મળે એવી સ્થિતિમાં ભાઈ આવી પડ્યાં. દૈવ પ્રતિકૂળ હોય ત્યાં બીજું થાય પણ શું? વેશ્યા મદનમંજરી પણ એને નિર્ધન જાણીને મૂકીને જતી રહી. કેમકે જતી ન રહે તો ક્યાંક એનું કુળ લજવાય ખરું ને ?
- હવે તો એ શોકના સંતાપરૂપી મોટા સમુદ્રના આવર્તમાં પડ્યો. એ આવર્તમાંથી કેમે નીકળી શકાય એમ ન રહ્યું. ઘરમાં રહ્યાં. હવે પોતે ને અલક્ષ્મી શેઠાણી, ને શેષમાં અપુણ્યને અસંપત્તિ, બહુ દુઃખી થયો એટલામાં એને પેલા પિતાએ કહી રાખેલી નિધાનની વાત યાદ આવી. એ નિધાન ભૂમિમાંથી ખોદી કાઢી હસ્તગત કરી પુનઃ મનુષ્ય થવાનો વિચાર કર્યો. ધનરહિત નર પશુ કહેવાય છે એટલે ધન આવે તો પશુતા જાય ને માનવતા આવે. એટલે રાત્રિને સમયે ભૂમિ ખોદવા માંડી તો કોઈ અદષ્ટ નિષેધક અવાજ આવ્યો. બ્રહ્મદત્ત ચક્રવર્તીએ પોતાનું ભોજન લેવાની બ્રાહ્મણને ના કહી હતી એમ એ અવાજે ના કહી છતાં ખોધ્યું એટલે અંદરથી નિધાનને બદલે સર્પોની હારમાળા-ગુંછળાને ગુંછળા નીકળ્યાં ને એની આસપાસ વીંટળાઈ વળ્યાં, તથા એને દંશ દેવા લાગ્યાં. સર્પોના પાશ અને દંશ બંનેએ એકત્ર મળીને એના શરીરમાંથી પ્રાણને હાંકી કાઢ્યા. સુવર્ણકોટિનો નિધાન તો કોઈ પક્ષે પોતે હસ્તગત કરી પોતાને કબજે રાખ્યો. હે ધન ! તારા પ્રારબ્ધની બલિહારી છે કે, જેમને તારો ઉપભોગ નથી કરવો એવાઓને પણ તું અતીવ અતીવ પ્રિય છો !
પુણ્ય અને અપુણ્યનું ફળ દર્શાવનાર, ભદ્ર અને અભદ્રનું આ દષ્ટાન્ત શ્રવણ કરીને, હે પ્રાણીઓ ! તમારે અપુણ્યને વિષવત્ ગણીને
ત્યજી દેવું અને કેવળ પુણ્ય જ ઉપાર્જન કરવાનો પ્રયત્ન કરવો. આ પુણ્ય પ્રવર્તક અને નિર્વતક-એમ બે પ્રકારનું છે. દાન દેવાથી જે પુણ્યની
GO
અભયકુમાર મંત્રીશ્વરનું જીવનચરિત્ર (ભાગ-૩)
