________________
હતા એ વખતે કોઈ બે જણને એણે કલહ કરતા જોયા. એક બહાર ઊભો હતો એણે અંદર રહેલાને કહ્યું-અરે ! તું બહાર નીકળી જા, મારે અંદર આવવું છે. તારો સમય પૂરો થયો, હવે મારા સ્વામીનો વારો આવ્યો છે. એટલે અંદર રહેલો હતો એણે પૂછ્યું-તું કોણ છે ! તારો સ્વામી કોણ છે ? પેલાએ ઉત્તર આપ્યો-હું અપુણ્ય છું ને અભદ્ર મારો સ્વામી છે. એ સાંભળી અંદર રહેલો કહેવા લાગ્યો-મારો સ્વામી હજુ વિદ્યમાન છે ત્યાં તારો સ્વામી કેવી રીતે અંદર પ્રવેશ કરી શકશે ? દીપક ઝગઝગાટ પ્રકાશતો હોય ત્યાં અંધકાર ક્યાંથી આવી શકે ? અપુણ્યા પૂછ્યું-તું કોણ, ને તારો સ્વામી કયો ? પેલાએ ઉત્તર આપ્યો-હું પુણ્ય ને મારો સ્વામી ભદ્રશ્રેષ્ઠી. હે અપુણ્ય ! જો તું અહીં આવ્યો તો તારા બુરા. હાલ સમજવા. એ ઉત્તર મળવાથી બહાર રહેલો તત્પણ પલાયન કરી ગયો. રાત્રિએ બનેલો આ વૃત્તાંત પ્રભાતે ભદ્રશેઠે પોતાની સ્ત્રી શીલવતી લક્ષ્મીને કહી સંભળાવ્યો.
પણ શેઠે જેમ શય્યામાં રહ્યા છતાં બે પુરુષોનો સંવાદ સાંભળ્યો હતો એમ વળતે દિવસે શેઠાણીએ પણ રાત્રે પોતે શય્યામાં હતી તે વખતે બે સ્ત્રીઓનો પરસ્પર સંવાદ સાંભળ્યો. એક સ્ત્રી બહાર ઊભેલી હતી એણે અંદર રહેલીને કહ્યું-અલિ ! તું બહાર નીકળ, મારે અંદર આવવું છે. હવે મારી સ્વામિનીનો આ ઘરમાં આવીને રહેવાનો વારો છે. જોતી નથી કે રાશીઓ પણ પોતપોતાના વારા પ્રમાણે સૂર્યને ભજે છે ? એ સાંભળી અંદર રહેલીએ પૂછ્યું-તું કોણ છે અને તારી સ્વામિની કોણ છે ? પેલીએ ઉત્તર આપ્યો- “મારું નામ અસંપત્તિ, ને મારી સ્વામિની અલક્ષ્મી. એ સાંભળી અંદર રહેલીએ કહ્યું-જેનું નામ લેવાથી લોકો સુખ સંપત્તિમાં મગ્ન રહે છે એવી મારી ઉત્તમ સ્વામિની હજુ વિદ્યમાન છે ત્યાં તારા જેવી કુલટાનો અહીં પ્રવેશ કેવો ? જો ! મારું નામ સંપત્તિ છે ને મારી
સ્વામિનીનું નામ લક્ષ્મી છે-યાદ રાખજે, ભુલતી નહીં. એ સાંભળી બહાર ઊભેલી સ્ત્રી સર્પિણીની જેમ એકદમ ચાલી ગઈ.”
આ વૃત્તાંત લક્ષ્મીએ પણ પ્રભાતે પોતાના પ્રિય પતિને કહી સંભળાવ્યો, એટલે એણે કહ્યું-પેલા સ્વપ્ન પાઠકે કહ્યું હતું એ બધું સત્ય જ કહ્યું હતું.
૮૮
અભયકુમાર મંત્રીશ્વરનું જીવનચરિત્ર (ભાગ-૩)
