________________
કાર્ય સિદ્ધ કરી દઈને તક્ષણ દેવતા અંતર્ધાન થયો. અથવા તો દેવદયથી ઉત્પન્ન થયેલ પ્રકાશ પ્રકટ રહે પણ કેટલો વખત ?
પછી, બળ જેનું વૃદ્ધિ પામ્યું છે એવા આ ઉદાયન રાજાએ આગળ પ્રયાણ કર્યું. અથવા તો સપુરુષોએ કદિ પાછાં પગલાં કર્યાં સાંભળ્યાં છે? એમ કરતાં જ્યારે પ્રદ્યોતન રાજાના દેશના સીમાડામાં ઉદાયને પ્રવેશ કર્યો ત્યારે ભયને લીધે ભાણેભાણા અથડાઈ ફૂટવા લાગ્યા અને લોકોએ જ્યારે જોયું કે શત્રુનું સૈન્ય આવી પહોંચ્યું છે ત્યારે તો હવે આપણું શું થશે એની જ ચિંતા કરવા લાગ્યા. વળી વાહનો મોઘાં થઈ ગયા, ખોરાક આદિની વસ્તુઓનું પણ બહુ મૂલ્ય બેસવા લાગ્યું, સમગ્ર વસ્તુઓની અછત થઈ પડી. ઉદાયન રાજા તો સર્વ પ્રજાનું પોતાની પ્રજા સંતતિની જેમ પાલન કરવું જોઈએ એવી જાયદષ્ટિ રાખી દેશને લેશ પણ ઉપદ્રવ કર્યા વિના શત્રુ-ચંડપ્રદ્યોતની રાજ્યધાની ઉજ્જયિની સુધી આવી પહોંચ્યો. અને મહંત પુરુષો કરતાં પણ અધિક ગુણવાન નરો પૃથ્વીમંડળ. પર કૈક પડ્યા છે એ વાતને સત્ય કરી બતાવી.
ચંડuધોત પણ ગર્વ આણીને સામો યુદ્ધ કરવા ઉતરી પડ્યો. તુરત જ પોતાના સૈન્યના બે ચતુર્થ ભાગ એકત્ર મોકલીને વૈરિની સેનાને આગળ આવતી અટકાવી. એણે પછી પ્રયાણ માટે ભેરી વગાડવાનો આદેશ કર્યો તો એમાંથી પોતાના સ્વામીનું અનિષ્ટ સૂચવતો હોય નહીં એવો કર્કશ નાદ નીકળવા લાગ્યો. વળી પટ્ટહસ્તિને સજ્જ કરી લાવવામાં આવ્યો ત્યાં, એના પક્ષવાળાનો પરાજય થવાનો છે એમ પોકારતી હોય, નહીં એવી છીંક કોઈને આવી. વિજયધ્વજ આવ્યો એયે ક્યાંક પછડાઈને આવ્યો એ પરથી જાણે એમ સૂચિત થયું કે હવે એના માલિકના ભાગ્યમાં પછાડા જ છે. છત્ર લઈને આવનાર છત્રધર સેવક પણ તે વખતે ઠેશ વાગવાથી ભૂમિ પર લોટી પડ્યો. સુભટોનાં ભાલપ્રદેશમાં ચંદનના ત્રિપુંડક કરવામાં આવ્યાં પણ તે તો ક્ષણવારમાં સુકાઈ ગયાં તેથી જાણે એમ સૂચિત થયું કે એમનો વીર રસ જ જાણે શુષ્ક થઈ ગયો છે. સૈનિકો સજ્જ થયા હતાં તો પ્રથમથી જ એમના શરીરમાંથી પ્રસ્વેદ ગળવા લાગ્યો. એણે જાણે એમ સૂચવ્યું કે એમનું પરાક્રમ જ ગળી જવા લાગ્યું છે.
અભયકુમાર મંત્રીશ્વરનું જીવનચરિત્ર (સર્ગ અગ્યારમો)
૭૧
