________________
મલિન થયેલ વસ્ત્ર, દૂધ વિના અન્ય શાથી શુદ્ધ થઈ શકે ?
આમ તીવ્ર પશ્ચાત્તાપ કરતી પતિદેવ પાસે જઈ સર્વ વાતનો ઉલ્લેખ કરી વિશેષમાં કહેવા લાગી કે-હે નાથ ! એક ઘટના તો તમે નજરે નિહાળી, અને બીજા આ વસ્ત્રના વર્ણના વિપર્યાસની ઘટના એ ઉભય પરથી મને હવે મારું આયુષ્ય અલ્પ છે એમ સમજાય છે માટે હે પ્રાણવલ્લભ ! મારે ચારિત્ર ગ્રહણ કરવું છે એમાં તમારે કંઈ વિઘ્ન ઉપસ્થિત ન કરવું. જુઓ શાસ્ત્રમાં રાજ્યસંપત્તિ, દેવસંપત્તિ અને પ્રિયજનનો સંયોગ-આ સર્વ સુલભ કહ્યાં છે, પરંતુ વિરતિ એટલે ત્યાગ ભાવ એ અત્યંત દુર્લભ કહ્યો છે. માટે કૃપા કરીને વાત્સલ્યભાવે મને સમંતિ આપો. એટલે હું મારું કાર્ય સાધું.
રાજાએ રાણીના આવા આગ્રહને લીધે સમંતિ આપીને કહ્યું કેતારી નિર્વિઘ્ન કાર્ય સિદ્ધિ થાઓ. જા, તારી ઈચ્છા પૂર્ણ કર. વળી જો. તું ગમે ત્યારે સ્વર્ગ જાય તો તે સમયે તારે તારાં દિવ્ય સુખ ઘડીભર પડતાં મૂકીને પણ અહીં આવી અને દીપકની જેમ જાગ્રત કરવો. રાણીએ પણ એ વાત અંગીકાર કરી. પછી દાન દઈ પુરવાસીઓને સંતુષ્ટ કરી એણે ચારિત્ર ગ્રહણ કર્યું. અને સાથે જ અનશન આદર્યું. કેમકે મૃત્યુ નિકટમાં આવી ઊભું જાણ્યા પછી ભોજનની આશા કેવી ? એ પછી અનશનને અંતે મૃત્યુ પામી ત્યાંથી એનો જીવ પહેલા દેવલોકમાં મહદ્ધિદેવતાપણે ઉપન્યો કેમકે શું આ લોકમાં કે શું પરલોકમાં, રાજ્ય તો મોટાઓનું જ છે. પછી દેવતાએ આપેલી પ્રતિમાનું પૂજન આદિ દેવદત્તાનામની એક કુજા દાસી હતી તે કરવા લાગી. પૂર્ણ ભાગ્યોદયવાળાને જ આવો પ્રસંગ પ્રાપ્ત થાય છે એ સાથો સાથ સ્મરણમાં રહે.
પ્રભાવતીનો જીવ દેવતા થયો હતો એણે પોતે વચન આપ્યું હતું એને અનુસરીને રાજાને પ્રતિબોધ આપ્યો. પરંતુ એ પ્રતિબોધ લાગ્યો નહીં. કેમકે હેતુની હયાતિ છતાં પણ ક્વચિત ફળોત્પત્તિ થતી નથી. એમ પણ બને છે. એટલે એણે અવધિજ્ઞાનથી “એ આ રીતે જાગ્રત થશે-પ્રતિબોધી શકાશે' એમ તત્સણ કોઈ યુક્તિ વિચારી, નાટકને વિષે નટ લે છે એમાં તાપસનો વેષ લીધો. અને જાણે નરપતિને આજે કંઈ ફળ થશે એવું
અભયકુમાર મંત્રીશ્વરનું જીવનચરિત્ર (ભાગ-૩)
પ૬
