________________
થઈ “અહો ! આ તે શું કામદેવ દગ્ધ થવાથી પતિવિહિન થયેલી રતિ અને પ્રીતિ ચોદિશ ભ્રમણ કરતી અહીં આવીને ઊભી છે ? અથવા ઋષિના શાપથી ભ્રષ્ટ થઈ ભૂમિ પર આવી પડેલી રંભા અને તિલોત્તમા (અપ્સરા) છે ?” આમ સંકલ્પ વિકલ્પ કરતો હર્ષપૂર્ણ ચિત્તે એમને પૂછવા લાગ્યો-પુણ્યરૂપી લાવણ્યની સરિતા જેવી, અને લલિત લલનાઓના શિરોમણિ જેવી તમે કોણ છો ? દેવીઓએ ઉત્તર આપ્યો,- હે મર્યલોકના માનવી ! અમે હાસા અને પ્રહાસા નામની દેવીઓ છીએ. એમના મધુપાનથી ઉન્મત્ત થયેલી કોકિલાના જેવા સુંદર મનહર મધુર સ્વરથી મુગ્ધ બની જઈ એમના સન્મુખ જોઈજ રહી સુવર્ણકાર તો તક્ષણ મૂર્ણા પામ્યો. શત્રુનું કામ કરતો કામદેવ કામિજનને બીજું આપે પણ શું ? પછી મૂછ વળી એટલે એણે એમની સંગાથે ક્રીડા કરવાની ઈચ્છાથી પ્રાર્થના કરી કે કામ જવરથી તપી રહેલા એવા મને તમે તમારા સંગમરૂપ જળ વડે શીતળતા પમાડો. દેવીઓએ ઉત્તર આપ્યો-જો તારે અમારું પ્રયોજન હોય તો અમારી સાથે પંચશૈલ દ્વીપે ચાલ. એમ કહીને બંને જણીઓ જાણે ધનુષ્ય પરથી બાણ છુટ્યું હોય અથવા પાશમાંથી પક્ષી છુટ્યું હોય એમ સત્વર આકાશમાં ઊડી ગઈ.
પૂર્ણપણે કામદેવના પાશમાં આવી ગયેલો કુમારનંદી તો એ જોઈ કંઈક વિચાર કરી સદ્ય સુવર્ણની ભેટ લઈ નૃપતિ પાસે જઈ કહેવા લાગ્યોહે રાજન ! મારે પંચશૈલ દ્વીપે જવું છે. રાજાએ સંમતિ આપી એટલે એણે નગરમાં સર્વત્ર ઉદ્ઘોષણા કરાવી કે જે કોઈ કુમારનંદીને પંચશૈલ દ્વીપે લઈ જશે એને એ નિ:સંશય એક કોટિદ્રવ્ય આપશે. એ ઉદ્ઘોષણા સાંભળી એક વૃદ્ધ જીર્ણકાય નાગરિકે વિચાર્યું-અહો ! આજે મને વૃતનાં ભોજન મળ્યાં, મારું પ્રારબ્ધ હજુ પ્રકાશે છે ખરું ! એનું કોટિદ્રવ્ય લઈષ પુત્રોને આપી, યશ અને કીર્તિ ઉભય સંપાદન કરાવનારું સાહસ કરી, પડું પડું થઈ રહેલા મારા માનવદેહનું અંતિમ ફળ લઈ લઉં. કારણે કે નાસી જતા પામર ઊંટનો જે લાભ મળ્યો એ લઈ લેવો કહ્યો છે. એમ વિચારી એ વૃદ્ધ પડહને સ્પર્શીને સુવર્ણકાર પાસેથી કોટિદ્રવ્ય લીધું; પરંતુ એમાં શું ? પ્રાણના વિક્રય બદલ અનેક કોટિ મળે તોયે નિરર્થક.
અભયકુમાર મંત્રીશ્વરનું જીવનચરિત્ર (સર્ગ અગ્યારમો)
૩૯
