________________
પડેલા શત્રુપર કદિ પ્રહાર કરતો નથી. ક્ષત્રિયો રક્ષણ કરે છે એટલે જ સર્વલોક પોતપોતાના ધર્મકાર્યો નિર્ભયતાથી કરી શકે છે. માટે આવી ક્ષત્રિયજ્ઞાતિને વિષે જન્મેલો મારા જેવો માણસ ધર્મિષ્ઠ કેમ નહીં ?”
વળી એક પ્રજાજને એમ ઉત્તર આપ્યો કે “હું કોઈપણ પ્રકારના મનોવિકારોથી રહિત એવો વૈશ્ય છું. પશુપાલન આદિ મારી પ્રવૃત્તિ છે તે હું કર્યા કરું છું; વળી રાજ્યમાં કર પણ ભરું છું. તો એ કરતાં વિશેષ સુંદર તમે શું માગો છો ?”
કોઈએ વળી એમ કહ્યું કે “હું વ્યાપારી વણિક છું. રાત્રિ દિવસ મારી દુકાને બેસી રહીને હિંગ, તેલ આદિ વસ્તુઓ સ્વચ્છ અને સાફ કરી વેચીને દ્રવ્ય ઉપાર્જન કરું છું અને આનંદથી રહું છું. મેઘ પ્રથ્વીને જળથી તુપ્ત કરે છે તો હું યે યથાશક્તિ ભિક્ષુકોને કંઈ કંઈ આપીને સંતોષ પમાડું છું. કહો, ત્યારે હું ધર્મિષ્ઠ ખરો કે નહીં ?”
વળી એક બીજાએ કહ્યું કે “હું વૈદ્ય છું. મલ, મૂત્ર, નાડી આદિની સંપૂર્ણ પરીક્ષા કરીને લંઘન, કવાથ, તપ્ત ઉકાળેલું જળ આદિ પ્રયોગો વડે વાત-પિત્ત-જ્વર, ગ્લેખ વગેરે વ્યાધિઓનું નિવારણ કરીને લોકોને નીરોગી બનાવું છું;-જે કામ કરવાને દેવો પણ સમર્થ નથી. કહો ત્યારે, આવા જીવિતદાન આપનારા મારા જેવાનો ધર્મ ઉત્કૃષ્ટ નથી ?”
પછી વળી એક અન્ય જનને પૂછતાં એણે કહ્યું-હું કલાલ છું. લોકોને ઉત્તમ સુરા-મધ આપું છું. ને એઓ એ આનંદપૂર્વક હોંશે હોંશે પીવે છે. આમ એમને સુખ ઉપજાવનારો હું ધર્મિષ્ઠ જ કહેવાઉં. મારી નિંદા કરે એ જ પાપિષ્ઠ.” એક બીજાએ વળી કહ્યું, “હું કોટવાળ છું. લોકો પાસેથી ન્યાયપૂર્વક દ્રવ્ય કઢાવું છું. કેમકે ઉન્માર્ગે જનારા પાસેથી હું દ્રવ્ય લઈને વળતી શિક્ષા આપું છું (કે ફરી એ એવે માર્ગ ન જાય) ત્યારે કહો, એક અત્યંત નૈષ્ઠિક યતિની જેમ હું ધર્મિષ્ઠ ખરો કે નહીં ?”
આ પ્રમાણે અકેકને પૂછતાં સર્વેએ પોતપોતાને ધર્મિષ્ઠમાં ગણાવ્યા. અરે ! એક મરણોન્મુખ ખાટકી આવ્યો એણે પણ કહ્યું કે હું ધર્મિષ્ઠ છું. છાગ-ગાય આદિ પ્રાણીઓને સ્વેચ્છાએ હણીને પછી આપી દઉં છું. અભયકુમાર મંત્રીશ્વરનું જીવનચરિત્ર (સર્ગ દશમો)
