________________
^
^^^
નરૂપ હોય છે, તે પણ તેના વર્તનમાં જે બાહ્યાકરણ છે–જે તેને વર્તનરૂપ કરે છે, તેને વર્તન કહે છે. દ્રવ્યની એવી પર્યાય કે જે એક ધર્મની નિવૃત્તિરૂપ અને બીજા ધર્મના જનનરૂપ (નાશરૂપ) હોય, તેને પરિણામ કહે છે. જેમકે આત્માના ક્રોધાદિક અને પુલના વર્ણાદિક પરિણામ છે. જે હલનચલનાદિ રૂપ હોય, તેને ક્રિયા કહે છે. એક દેશથી બીજા દેશ સુધી જવું, તેને પણ ક્રિયા કહે છે. જેમકે ગાડીનું ચાલવું, બળદનું ચાલવું અને નાનું મોટું થવું એ વ્યવહારને પરવાપરત્વ કહે છે. જેમકે આ પુરૂષ ૧૫ વરસને છે અને આ ૨૦ વરસને છે એ જે વ્યવહાર હોય છે, તેને પરત્વાપરત્વ કહે છે. એ સર્વ વર્તનાદિક કાળના નિમિત્તથી થાય છે અને એનાથીજ કાળનું અસ્તિત્વ સિદ્ધ થાય છે. ૨૨,
જસમજાવવા પુદ્રાઃ |રરા. અર્થ(ાસ પવવત્તા) સ્પર્શ, રસ, ગન્ધ, વર્ણન વાળા (પુરા) પુલ દ્રવ્ય છે. કમળ, કઠોર, હલકું, ભારી, શીત, ઉષ્ણુ, સચ્ચિકણ અને રૂક્ષ (લખું) એ આઠ પ્રકારના
પશે છે. ખાટે, મીઠા, કડ, કષાયલે, અને તીખાં એ પાંચ રસ છે. સુગધ દુર્ગધ એ બે ગબ્ધ છે. કૃષ્ણ(કાળ) નીલ (ગળીના રંગ જે), લાલ, પીળે અને સફેદ એ પાંચ વર્ણ છે. ૨૩ शब्दबन्धसौक्षम्यस्थौल्यसंस्थानभेदतमश्छाया
તપોતાની રજા અર્થ– () તથા એ પુલ શબ્દ, બ, સૂક્ષમતા,
