________________
૩૪ શ્રી તત્ત્વાધિગમસૂત્ર અધ્યાય-૪
સૂત્ર-૧૨ મુગુટને ધારણ કરનારા, વિવિધ રત્નોના આભૂષણોવાળા અને ધ્વજામાં વટવૃક્ષના ચિહ્નવાળા હોય છે.
રાક્ષસો નિર્મળ, ભયંકર, ભયંકર દેખાવવાળા, વિકરાળ મસ્તકવાળા, લાલ અને લાંબા હોઠવાળા, સુવર્ણના આભૂષણોવાળા, વિવિધ પ્રકારના વિલેપનવાળા અને ધ્વજામાં ખટ્વાંગના ચિહ્નવાળા હોય છે.
ભૂતો શ્યામ, રૂપાળા, સૌમ્ય, અત્યંતપુષ્ટ, વિવિધ પ્રકારના વિલેપનવાળા, ધ્વજામાં સુલસવૃક્ષના ચિહ્નવાળા અને કાળા હોય છે.
પિશાચો રૂપાળા, સૌમ્યદર્શનવાળા, હાથ-ડોકમાં મણિરત્નના આભૂષણવાળા અને ધ્વજામાં કદંબ વૃક્ષનાં ચિહ્નવાળા હોય છે.
આ પ્રમાણે વ્યંતરોના આવા પ્રકારના સ્વરૂપો, વિક્રિયાઓ (વિવિધ રૂપ) વગેરેને વિદુર્વવા વગેરે રૂપો અને ચિહ્નો સ્વતઃ સિદ્ધભાવવાળા હોય છે. (૪-૧૨)
લીલો ધોળો શ્યામ
શ્યામ
કિન્નર | ઝિંપુરુષ આદિ દશ કિંપુરુષ પુરુષ આદિ દશ મહોરગ ભુજગ આદિ દશ ગાંધર્વ હાહા આદિ બાર યક્ષ પૂર્ણભદ્ર આદિ તેર રાક્ષસ ભીમ આદિ સાત
સુરૂપ આદિ નવ પિશાચ | કુષ્માંડ આદિ પંદર
અશોક વૃક્ષ ચંપક વૃક્ષ નાગ વૃક્ષ તંબુ વૃક્ષ વટ વૃક્ષ ખવાંગ સુલસ વૃક્ષ કદંબ વૃક્ષ
શ્યામ
શ્વેત
શ્યામ
|
|
શ્યામ
टीका- इदमपि प्रायो निगदसिद्धमेव, नवरमध इत्यादिना अन्वर्थमाह, विविधमन्तरमावासानां येषामिति व्यन्तराः, एतदेव स्पष्टयति ‘यस्माद्' इत्यादिना, स्वातन्त्र्यतः स्वेच्छया पराभियोगाच्च शक्राद्याज्ञया मनुष्यानपि
